Władysław Szpilman
![]() Władysław Szpilman | |
Pseudonim |
Al Legro |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
5 grudnia 1911 |
Data i miejsce śmierci |
6 lipca 2000 |
Instrumenty | |
Gatunki | |
Zawód | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() | |
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Polskie-radio-zielna.jpg/220px-Polskie-radio-zielna.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/PL_Wwa%2C_tablice_-_Szpilman%2C_Pulawska%2C_2024.05.17%2C_fot_Ivonna_Nowicka_%281%29_CORR.jpg/220px-PL_Wwa%2C_tablice_-_Szpilman%2C_Pulawska%2C_2024.05.17%2C_fot_Ivonna_Nowicka_%281%29_CORR.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Szpilmanowie.jpg/220px-Szpilmanowie.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Szpilman-tablica.jpg/220px-Szpilman-tablica.jpg)
Władysław Szpilman, ps. „Al Legro” (ur. 5 grudnia 1911 w Sosnowcu, zm. 6 lipca 2000 w Warszawie) – polski kompozytor, pianista i aranżer żydowskiego pochodzenia.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Przed II wojną światową
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Sosnowcu przy ul. Targowej 18[2] w rodzinie żydowskiej jako najstarsze dziecko Samuela (Szmula) Szpilmana i Edwardy (Estery) z domu Rappaport. Miał brata Henryka i dwie siostry: Reginę i Halinę. Uczył się w Konserwatorium im. Fryderyka Chopina w Warszawie pod kierunkiem Józefa Śmidowicza i Aleksandra Michałowskiego. W 1931 roku uzyskał stypendium w Akademii Sztuk w Berlinie, gdzie studiował u Artura Schnabla, Leonida Kreutzera (fortepian) i Franza Schrekera (kompozycja). Tam skomponował swoje pierwsze utwory symfoniczne i suitę fortepianową Życie maszyn.
W 1933 roku atmosfera potęgującego się narodowego socjalizmu w Niemczech skłoniła go do powrotu do kraju. W 1934 nawiązał współpracę z Bronisławem Gimplem, znanym amerykańskim skrzypkiem polskiego pochodzenia. W 1935 roku został zaangażowany jako etatowy pianista w Polskim Radiu. W tym okresie skomponował pierwsze szlagiery: Kiedy kochasz się w dziewczynie (sł. Emanuel Szlechter), Nie ma szczęścia bez miłości i Straciłam twe serce (z tekstami brata Henryka ps. Herold), Nocą (słowa Emanuel Szlechter), a także muzykę do filmów Wrzos (1937) i Dr Murek (1939), co przyniosło mu znaczną popularność.
II wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]Podczas obrony Warszawy, 23 września 1939 grał w ostatniej audycji „na żywo” recital utworów Chopina. Chwilę później niemieckie bomby spadły na elektrownię warszawską i Polskie Radio zamilkło (sześć lat później pierwsza emisja Polskiego Radia z Warszawy/Raszyna zaczęła się od tych samych utworów granych wtedy przez Szpilmana).
W 1940 roku rodzina Szpilmanów znalazła się w utworzonym przez Niemców getcie. Rodzinę utrzymywał z grania w kawiarniach (Cafe Capri prowadzonej przez Belę Gelbard) i salkach koncertowych getta. Był solistą Orkiestry Symfonicznej Simona Pullmanna. W tym czasie skomponował szereg piosenek oraz wykonywany wielokrotnie w kawiarni Sztuka utwór z tekstem Władysława Szlengla na głos i dwa fortepiany pt. Casanova oraz Jej pierwszy bal (wyk. Wiera Gran)[3].
W sierpniu 1942 roku podczas wielkiej akcji deportacyjnej stracił całą rodzinę, sam zaś dzięki żydowskiemu policjantowi, który zmusił go do ucieczki z Umschlagplatzu, uniknął wywiezienia do obozu zagłady w Treblince.
Pracował niewolniczo jako robotnik budowlany do momentu, gdy w 1943 udało mu się uciec na tzw. aryjską stronę. Tam był ukrywany do końca lipca 1944 roku przez Czesława Lewickiego, Andrzeja i Janinę Boguckich, Helenę Lewicką, przy materialnej pomocy Eugenii Umińskiej, Witolda Lutosławskiego, Edmunda Rudnickiego, Piotra Perkowskiego i Ireny Sendlerowej oraz organizacji „Żegota”.
Po powstaniu warszawskim pozostał w ukryciu, odcięty od wszelkiej pomocy ze strony przyjaciół, w ruinach wypalonego domu w alei Niepodległości 223. Odkrył go tam Niemiec, kapitan Wehrmachtu Wilm Hosenfeld, który udzielał mu pomocy, dostarczając mu żywności. Dopiero w 1950 roku Szpilmanowi udało się poznać tożsamość Niemca, lecz nie udało mu się już uwolnić go z niewoli sowieckiej. Hosenfeld zmarł w obozie karnym pod Stalingradem w sierpniu 1952 roku[4] (w 2007 został on uhonorowany przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2009 izraelski Instytut Jad Waszem nadał Hosenfeldowi tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata).
Po wojnie
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Gr%C3%B3b_W%C5%82adys%C5%82awa_Szpilmana_i_jego_%C5%BCony_Haliny_na_warszawskim_Cmentarzu_Wojskowym_na_Pow%C4%85zkach.jpg/220px-Gr%C3%B3b_W%C5%82adys%C5%82awa_Szpilmana_i_jego_%C5%BCony_Haliny_na_warszawskim_Cmentarzu_Wojskowym_na_Pow%C4%85zkach.jpg)
Po 1945 roku wrócił do pracy w Polskim Radiu, na początku jako zastępca dyrektora działu muzycznego[5]. Występował z koncertami solo (w repertuarze miał m.in. Wariacje Rachmaninowa na temat Paganiniego, Koncerty fortepianowe J. Brahmsa z dyrygentami Witoldem Rowickim, Janem Krenzem i in.), a także grał muzykę kameralną z Bronisławem Gimplem (z przerwą 1948−1956), sporadycznie koncertował również z Henrykiem Szeryngiem, Idą Händel, Tadeuszem Wrońskim i Romanem Totenbergiem.
Po wojnie skomponował ponad 500 popularnych piosenek m.in. Trzej przyjaciele z boiska, Tych lat nie odda nikt, W małym kinie czy Nas zaczarować musiał deszcz. Był też autorem muzyki filmowej do filmu Zadzwońcie do mojej żony (1957), wielu piosenek i słuchowisk radiowych dla dzieci, musicalów Ciotka Karola i Czerwony Kapturek, kompozytorem szeregu utworów symfonicznych (obecnie wydanych w całości w wydawnictwie muzycznym Boosey & Hawkes w USA).
W 1947 roku skomponował sygnał do Polskiej Kroniki Filmowej.
W 1956 roku, korzystając z politycznej odwilży, reaktywował ZAiK pod nową nazwą ZAKR (Związek Polskich Autorów i Kompozytorów), którego prezesem był do 1961.
W 1961 roku zorganizował według własnego pomysłu Międzynarodowy Festiwal Piosenki w Sopocie. Od 1945 do 1963 był także szefem działu muzyki rozrywkowej Polskiego Radia.
W 1963 roku stworzył Kwintet Warszawski (zapraszając do współpracy Bronisława Gimpla, Tadeusza Wrońskiego, Stefana Kamasę i Aleksandra Ciechańskiego, później Krzysztofa Jakowicza, Igora Iwanowa, Jana Tawroszewicza, Andrzeja Orkisza, Krzysztofa Podejkę i innych), z którym do 1986 dał ponad 2000 koncertów na całym świecie, głównie poza granicami Polski.
Został odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1950)[6], Krzyżem Kawalerskim (1954)[7] i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (odznaczony 1999).
Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A3 tuje-3-14)[8].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]W 1950 poślubił studentkę medycyny Halinę Grzecznarowską, córkę Józefa Grzecznarowskiego, działacza socjalistycznego, posła na Sejm i prezydenta Radomia[9]. Miał synów Andrzeja i Krzysztofa.
Jego kuzynem był kompozytor i pianista Leon Szpilman[10].
Kontrowersje
[edytuj | edytuj kod]W książce Oskarżona: Wiera Gran jej autorka Agata Tuszyńska przytoczyła relację Wiery Gran, jakoby Władysław Szpilman był w getcie warszawskim funkcjonariuszem Żydowskiej Służby Porządkowej i brał udział w wielkiej akcji deportacyjnej w getcie latem 1942 roku[11]. Wiera Gran poznała Szpilmana przed wojną, a w getcie występowali razem w kawiarni Sztuka[12]. Po ukazaniu się książki wdowa po Szpilmanie i syn kompozytora pozwali jej autorkę oraz wydawcę – Wydawnictwo Literackie[13].
W lutym 2016 roku rozpatrujący skargę kasacyjną Sąd Najwyższy uchylił niekorzystny dla rodziny wyrok i przekazał sprawę sądowi niższej instancji do ponownego rozpatrzenia[14]. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 29 lipca 2016 roku częściowo uwzględnił pozew, orzekając, że „przytaczanie w książce słów schorowanej staruszki, które uderzają w światowej klasy kompozytora, nie może być przyjmowane przez autorkę i wydawcę bezkrytycznie”. Sąd nakazał, aby w sytuacji, gdyby książka została wznowiona, strony, w których znajdują się informacje o rzekomej współpracy Władysława Szpilmana z Niemcami, zostały z niej usunięte[15]. Nakazał także przeproszenie Haliny Grzecznarowskiej-Szpilman i Andrzeja Szpilmana przez Agatę Tuszyńską za naruszenie ich prawa do kultywowania pamięci o zmarłym jako o dobrym człowieku[13].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]- 25 września 2011 imię Władysława Szpilmana otrzymało studio koncertowe znajdujące się na parterze gmachu Polskiego Radia w al. Niepodległości 77/85[16].
- 4 grudnia 2011 na fasadzie domu przy al. Niepodległości 223 została odsłonięta tablica w językach polskim i angielskim upamiętniająca kompozytora. W ceremonii uczestniczyli m.in. córka Wilma Hosenfelda, Jorinde Hosenfeld-Krejci oraz syn Władysława Szpilmana – Andrzej[17].
- Uchwałą Rady Miejskiej w Sosnowcu z 24 listopada 2016 imieniem Władysława Szpilmana nazwano rondo u zbiegu ulic Marszałka Józefa Piłsudskiego, Jana Sobieskiego i Jana Kilińskiego w tym mieście[18]
- 14 marca 2024 Rada miasta stołecznego Warszawy nadała jednej z ulic w dzielnicy Mokotów nazwę ul. Władysława Szpilmana[19].
Wybrane utwory
[edytuj | edytuj kod]- Do widzenia Teddy (sł. Jan Gałkowski i Bogusław Choiński, wyk. Ludmiła Jakubczak)
- Przyjdzie na to czas (sł. Kazimierz Winkler, wyk. Violetta Villas)
- Sto lat (sł. Helena Kołaczkowska, wyk. Andrzej Bogucki)
- Tych lat nie odda nikt (sł. Kazimierz Winkler, wyk. Irena Santor)
- Nocami i dniami (sł. Kazimierz Winkler, wyk. Irena Santor)
- Kokosy, kokosy (sł. Kazimierz Winkler, wyk. Violetta Villas)
- Jutro będzie dobry dzień (sł. Edward Fiszer, wyk. Helena Majdaniec)
- Deszcz (sł. Konstanty Ildefons Gałczyński, wyk. Rena Rolska)
- Cicha noc (sł. Roman Sadowski, wyk. Janina Godlewska)
- Ja jestem twoja (sł. Tadeusz Kubiak, wyk. Irena Santor)
- Skończona gra (sł. Tadeusz Kubiak, wyk. Joanna Rawik)
- Trzej przyjaciele z boiska (sł. Artur Międzyrzecki, wyk. Chór Czejanda)
- Do roboty (sł. Stanisław Ryszard Dobrowolski, wyk. chór Polskiego Radia w Krakowie)
- Nie wierzę piosence (sł. Bronisław Brok, wyk. Hanna Skarżanka)
- Zakochani (sł. Bronisław Brok, wyk. Sława Przybylska)
- Naucz mnie tańczyć (sł. Ludwik Starski, wyk. Chór Czejanda)
- Pik, pik, pik (sł. Bronisław Brok, wyk. Marta Mirska)
- W małym kinie (sł. Ludwik Starski, wyk. Mieczysław Fogg)
- Nie ma szczęścia bez miłości (sł. Henryk Herold Szpilman, wyk. Hanna Brzezińska)
- I tylko mi żal (sł. Kazimierz Winkler, wyk. Jerzy Połomski)
- Kiedy kochasz się w dziewczynie (sł. Emanuel Szlechter, wyk. Mieczysław Fogg)
- Walczyk murarski (sł. Kazimierz Wajda, wyk. Andrzej Bogucki)
- Piosenka mariensztacka (sł. Artur Międzyrzecki, Tadeusz Kubiak, wyk. Chór Czejanda)
- Piosenka o przyjaźni (sł. Tadeusz Kubiak, wyk. Chór Czejanda)
- Zmartwienie maszynisty (sł. Henryk Gaworski, wyk. Chór Czejanda)
- Pójdę na stare miasto (sł. Edward Fiszer, wyk. Jadwiga Prolińska)
- Parę butów mam (sł. Jerzy Wasowski, wyk. Jerzy Wasowski)
- Literki (sł. Władysław Broniewski, wyk. Halina Mickiewiczówna)
- Lata ptaszek (sł. Jan Brzechwa, wyk. Andrzej Bogucki)
- Rada puchaczy (sł. Jan Brzechwa, wyk. Andrzej Bogucki)
- Elegia jesienna (sł. Jan Brzechwa, wyk. Irena Santor)
- Mróz (sł. Julian Tuwim, wyk. Halina Mickiewiczówna)
- Ojra ech (sł. Roman Sadowski, wyk. Chór Czejanda)
- Tak mało cię znam (sł. Jerzy Jurandot, wyk. Sława Przybylska)
- Autobus czerwony (sł. Kazimierz Winkler, wyk. Andrzej Bogucki)
Wybrane kompozycje z zakresu muzyki poważnej
[edytuj | edytuj kod]- 3 Little Folk Songs Suites (after own children’s songs) for piano (prawykonanie Ewa Kupiec w Konzerthaus w Berlinie)
- Ballet Scene (prawykonanie Filharmonia Narodowa w Warszawie, wyk. Orkiestra Filharmonii Narodowej, dyr. Antoni Wit)
- Concertino (prawykonanie Los Angeles, Fortepian – Arturo Abbadi, wyk. Los Angeles Symphony dyr. Noreen Green)
- Introduction to a film (prawykonanie Konzerthaus Berlin Symphonisches Orchester des Berliner Rundfunks, dyr. Andrej Boreyko)
- Little Overture for Symphony Orchestra (prawykonanie Filharmonia w Łodzi, Orkiestra Filharmonii Łódzkiej, dyr. Andrzej Markowski)
- Waltz in the Olden Style (prawykonanie Filharmonia Narodowa w Warszawie, wyk. Orkiestra Filharmonii Narodowej, dyr. Antoni Wit)
- The Life of the Machines, suita na fortepian (prawykonanie Guenter Herzfeld, Filharmonia Berlińska)
- Paraphrase on an Original Theme (prawykonanie Konzerthaus Berlin Symphonisches Orchester des Berliner Rundfunks, dyr. Andrej Boreyko)
CD
[edytuj | edytuj kod]- „F. Chopin – Dzieła wszystkie” – Wydanie Narodowe – F. Chopin – Trio fortepianowe, Introdukcja i Polonaise – W. Szpilman, T. Wronski, A. Ciechanski, H. Kowalska, Muza Warszawa 1958, Polskie Radio 2005
- „J. Zarębski – Kwintet Fortepianowy” Kwintet Warszawski, Muza Warszawa 1964
- „R. Schumann, D. Szostakowicz – Kwintety Fortepianowe” Kwintet Warszawski, Muza Warszawa 1965
- „A. Dvorak – Kwintet Fortepianowy” Kwintet Warszawski, Polskie Nagrania Warszawa 1970
- „Grażyna Bacewicz – Kwintety Fortepianowe” Kwintet Warszawski, Polskie Nagrania Warszawa 1974
- „J. Brahms – Kwintet Fortepianowy” Kwintet Warszawski, Polskie Nagrania Warszawa 1976
- „W. Szpilman – Piosenki” Polskie Nagrania, Warszawa 1988
- „Wladyslaw Szpilman – Ein musikalisches Portrait” Werke von Szpilman, Rachmaninov und Chopin, Alinamusic Hamburg 1998
- Władysław Szpilman – Portret [5 CD Box-Set] Polskie Radio Warszawa 2000
- Wladyslaw Szpilman. The Original Recordings of the Pianist. SONY Classical 2002
- The Pianist [Soundtrack] SONY BMG 2002
- Songs of Wladyslaw Szpilman – sings Wendy Lands, Universal Music USA 2003
- Wladyslaw Szpilman – Works For Piano & Orchestra. SONY Classical 2004
- Władysław Szpilman – Legendary Recordings [3 CD Box-Set] (Bacewicz, Prokofieff, Beethoven, Grieg, Chopin, Zarębski i in.) SONY Classical 2005
- Piosenki Władysława Szpilmana Songbook – Wendy Lands, Polskie Radio 2017
- Dedykacja – płyta zawierająca nagranie suity fortepianowej Życie maszyn, Requiem Records, 2018
Pianista
[edytuj | edytuj kod]W 1946 opublikowano jego książkę pt. Śmierć miasta, w opracowaniu Jerzego Waldorffa, która została ocenzurowana i wydana w małym nakładzie, opisywała bowiem historię niepasującą do oficjalnych wersji (opis polskich szmalcowników, „dobry wróg” ukazany jako Austriak pomagający Szpilmanowi, udział jednostek ukraińskich i litewskich w masakrach w getcie warszawskim). Dopiero po ponad 50 latach ukazała się w niemieckim wydawnictwie Ullstein (1998) poprawiona i uzupełniona wersja książki pod nowym tytułem Pianista, w której Hosenfeld jest Niemcem. W 1950 na kanwie wspomnień powstał film Miasto nieujarzmione (Robinson warszawski), odbiegający jednak znacznie od pierwowzoru.
W 1998 syn Władysława Szpilmana Andrzej doprowadził do wydania jego książki w Niemczech i Anglii (pod tytułami Das wunderbare Überleben i The Pianist). Przez szereg gazet w Wielkiej Brytanii i USA została wówczas uznana za najlepszą książkę roku 1999, a w 2002 została wybrana najlepszą książką roku przez francuskie czasopismo literackie „Lire” oraz otrzymała nagrodę czytelników pisma „Elle”. Książka zajmowała także pierwsze miejsca na listach bestsellerów w wielu krajach (m.in. w Polsce ok. 80 tygodni w latach 2000–2003 oraz trzykrotnie jako książka roku na liście „Rzeczpospolitej”). Do 2020 książkę Pianista przetłumaczono na ok. 40 języków[20].
Na jej podstawie w 2002 Roman Polański wyreżyserował Pianistę (główna rola Adrien Brody), nagrodzonego m.in. Złotą Palmą na Festiwalu Filmowym w Cannes (2002) i 3 Oscarami (2003) w USA.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- (9973) Szpilman – planetoida z grupy pasa głównego asteroid
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Katarzyna Dzierzbicka: [http://www.polska1918-89.pl/pdf/szpilman-dwa-lata-w-ukryciu,1353.pdf Szpilman: dwa lata w ukryciu]. [w:] Miejsca z historią [on-line]. www.polska1918-89.pl. s. 62-63. [dostęp 2024-06-09]. (pol.).
- ↑ Władysław Szpilman i Michalina Konieczna patronami rond w Sosnowcu. sosnowiec.wyborcza.pl, 21 listopada 2016. [dostęp 2017-03-13].
- ↑ Antoni Marianowicz: Życie surowo wzbronione. Warszawa: Czytelnik, 1995. ISBN 83-07-02481-1.
- ↑ Thomas Vogel: Wilm Hosenfeld – niezwykłe niemieckie życie, [w:] Wilm Hosenfeld: „Staram się ratować każdego”. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2007, s. 129, 132. ISBN 978-83-7399-277-1.
- ↑ Henryk Comte: Zwierzenia adiutanta. W Belwederze i na Zamku. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1975, s. 217.
- ↑ M.P. z 1950 r. nr 104, poz. 1298.
- ↑ M.P. z 1954 r. nr 98, poz. 1160.
- ↑ Tadeusz Sobieraj: Orły Niepodległości. Cmentarz Wojskowy na Powązkach w Warszawie w setną rocznicę jego powstania (1912–2012). Ząbki: Apostolicum, 2012, s. 100. ISBN 978-83-7031-808-6.
- ↑ Zmarła Halina Szpilman. tvn24.pl, 4 maja 2020. [dostęp 2020-05-05].
- ↑ Ostrowiecki” Szpilman został Honorowym Obywatelem Miasta. echodnia.eu. [dostęp 2020-03-14]. (pol.).
- ↑ Agata Tuszyńska: Oskarżona: Wiera Gran. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2013, s. 122. ISBN 978-83-08-04505-3.
- ↑ Agata Tuszyńska: Oskarżona: Wiera Gran. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2013, s. 94, 111. ISBN 978-83-08-04505-3.
- ↑ a b Piotr Machajski, Mariusz Jałoszewski. Agata Tuszyńska musi przeprosić za Wierę Gran. „Gazeta Wyborcza”, s. 6, 30–31 lipca 2016.
- ↑ Patryk Słowik. Sprawa Szpilmana potwierdza, że cytowanie nie zwalnia z odpowiedzialności. „Dziennik Gazeta Prawna”, s. B5, 11 lutego 2016.
- ↑ Patryk Słowik , Autor książki nie schowa się za cytatem, „Dziennik Gazeta Prawna”, 1 sierpnia 2016 .
- ↑ Polskie Radio: Otwarto nowe studio koncertowe imienia Władysława Szpilmana (galeria). [w:] Jedynka. Polskie Radio [on-line]. polskieradio.pl, 25 września 2009. [dostęp 2014-09-27].
- ↑ Tablica przypomni ocalenie Szpilmana. [dostęp 2011-12-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (27 grudnia 2013)]. (pol.).
- ↑ Uchwała nr 488/XXXVII/2016 Rady Miejskiej w Sosnowcu z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie nadania imienia Władysława Szpilmana dla skrzyżowania typu rondo u zbiegu ulic: Marszałka Józefa Piłsudskiego, Jana III Sobieskiego i Jana Kilińskiego w granicach Miasta Sosnowca., www.bip.um.sosnowiec.pl, Sosnowiec [dostęp 2024-07-22] (pol.).
- ↑ Rada m.st. Warszawy , Uchwała w sprawie nadania nazwy obiektowi miejskiemu w Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy [online], bip.warszawa.pl [dostęp 2024-03-15] (pol.).
- ↑ Daniel Bellamy: Belongings of Holocaust survivor Wladyslaw Szpilman, real-life hero of 'The Pianist', up for auction. euronews.com, 19 września 2020. [dostęp 2022-12-28]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Władysław Szpilman, Pianista, ze wstępem Andrzeja Szpilmana, posłowiem Wolfa Biermanna i z fragmentami pamiętnika Wilma Hosenfelda. Instytut Wydawniczy „ZNAK”, Kraków 2000 r.
- Mirosław Banasiak, Monika Piątkowska, Robinson i Wędrowny Ptak, Gazeta Wyborcza, 8-9.07.2000 r.>
- Mariusz Kubik, Pianista z getta, Tygodnik Powszechny, nr 31/30.07.2000 r.
- Wojciech Orliński, Pianista, Gazeta Wyborcza, 24.10.2000 r. (recenzja książki)
- Joanna Podgórska, Dlaczego ja, Polityka, nr 26/24.06.2000 r.
- Anna Wielopolska, Szpilman, człowiek, w którym mieszka muzyka, Rzeczpospolita, nr 303/31.12.1996-101.1997 r.
- Rafał Pasztelański, Esbecja chciała zniszczyć Szpilmana, Życie Warszawy, 13.12.2005 r.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Władysław Szpilman „The Pianist”
- Władysław Szpilman – „Pianista” (strona wydawnictwa „Znak”)
- Mariusz Kubik – „Pianista z getta”. mariuszkubik.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-11-01)]., Tygodnik Powszechny (Kraków), nr 31 (2664), 30.07.2000 r.
- Mariusz Kubik – „Złota Palma dla „Pianisty” Polańskiego. Ostatnia rozmowa z Władysławem Szpilmanem, „Gazeta Uniwersytecka UŚ”, nr 9 (98)/czerwiec 2002; Uniwersytet Śląski, Katowice
- Pianista (2002), strona internetowa Festiwalu w Cannes
- Władysław Szpilman w bazie IMDb (ang.)
- Władysław Szpilman o sobie własnymi słowami
- ISNI: 0000000081062676
- VIAF: 27248526, 3108159248344604870003, 5865159248355304870006
- LCCN: n82242551
- GND: 120272903
- NDL: 00798619
- BnF: 13761701j
- SUDOC: 056534957
- NLA: 36591412
- NKC: xx0010673
- BNE: XX1493682
- NTA: 182867617
- BIBSYS: 99041149
- CiNii: DA11061914
- Open Library: OL4910394A
- PLWABN: 9810568625905606
- NUKAT: n00041843
- J9U: 987007268879205171
- PTBNP: 1151691
- LNB: 000170733
- NSK: 000326561
- CONOR: 9979235
- ΕΒΕ: 186447
- BLBNB: 000287687
- KRNLK: KAC201762791
- LIH: LNB:MVK;=BK
- Polscy kompozytorzy muzyki poważnej
- Polscy kompozytorzy muzyki rozrywkowej
- Polscy pianiści
- Ludzie Polskiego Radia
- Polscy autorzy pamiętników i dzienników
- Członkowie Związku Kompozytorów Polskich
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Laureaci Złotych Fryderyków
- Osoby upamiętnione nazwami planetoid
- Polacy pochodzenia żydowskiego
- Mieszkańcy getta warszawskiego
- Ocalali z Zagłady Żydów
- Ludzie urodzeni w Sosnowcu
- Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie
- Urodzeni w 1911
- Zmarli w 2000