Стерадиан
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Steradian.svg/220px-Steradian.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Steradian_cone_and_cap.svg/220px-Steradian_cone_and_cap.svg.png)
Стерадиа́н (чăвашла кăтарту: ср, тĕнчери кăтарту: sr; ав.гр. στέρεος — хытă, клăпăшлă, уçлăхла, тата лат. radius — пайăрка) — ĕскерле кĕтесе виçмелли пĕрчĕ.
r радиуслă сферăн варринчи тăрăллă тата 1 стерадиан чухлĕ ĕсерле кĕтес çав сферăран r2 чухлĕ лаптăк касса кăларать. Енчен те ку ĕскерле кĕтес çаврака конус пек пулсан, сарăлу кĕтесĕ çапла пулать:
(çывхартсан 65,541° е 65°32′28″).
Сферăн варинчен сăнанакан унăн çийĕ стерадиан чухлĕ ĕскерле кĕтес тăвать; çавăн пекех, 1 ср = 1/4π ≈ 0,0796, тулли ĕскерле кĕтеср (сфера) тĕлĕшпе илес пулсан, е (180/π)² ≈ 3282,8 , иккĕмĕш капашлă градус тĕлĕшпе илсен. /
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/BlankMap-World6_steradian.svg/200px-BlankMap-World6_steradian.svg.png)
Стерадиан Тĕнчери пĕрчĕсен тытăмне (СИ) кĕрет. 1995-мĕш çулхи йышăну тăрăх, стерадиан СИри хапасăр пĕрчĕ шутланать, çав вăхăтрах унăн ятарлă ячĕ тата символĕ пур, вĕсене усă курма та усă курмасăр тăма та май пур, пĕтĕмпех кăмăлтан тата кирлĕлĕхрен килет[1].
ĕскерле кĕтесе тупмалли формула, енчен те çаврака конус тăрринчи кĕтес паллă пулсан, ак çапла:
Истори
[тӳрлет | кодне тӳрлет]«Стерадиан» (акăл. steradian) термина чи малтан Дж. Холстедом[en] хăйĕн «Метрикăлла геометри» кĕнекинче (акăл. Metrical geometry. An elementary treatise on mensuration, Boston: Ginn, Heath & co., 1881) кĕртнĕ[2].
Асăрхавсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- ^ ГОСТ 8.417—2002. Государственная система обеспечения единства измерений. Единицы величин.
- ^ F. W. Blackmar. The history of federal and state aid to higher education in the United States. U.S. Government Printing Office, 1890. p. 237.(акăлч.)
![]() |
Ку виçесем пирки вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр. |
СИ пĕрчисем |
|
---|---|
Тĕп пĕрчĕсем | |
Тăхăмла пĕрчĕсем | |
СИ тытăмрисемпе пĕрле усă курма йышăннисем | |
Çавăн пекех | |
![]() ![]() |