ئێسپێرانتۆ
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Flag_of_Esperanto.svg/230px-Flag_of_Esperanto.svg.png)
ئێسپێرانتۆ بەناوبانگترین و کارامەترین زمانی نێوەنەتەوەیی دەستکردە کە بۆ یەکگرتووکردنی زمانەکانی هەموو خەڵکی دنیادا درووست کراوە بە ئامانجی ئەوەی کە ببێتە زمانێکی دووەهەم بۆ ھەموو کەس لە جیھاندا. ئەم زمانە لە ساڵی ١٨٨٧ زایینیدا لە لایەن لودۆڤیگ لازارۆس زامێنھۆفـی پۆڵەندی بە ئایین جولەکە دروستکراوە. زامێنھۆف سەرەتا زمانەکەی ناونا 'La Internacia Lingvo' کە بەواتای (زمانە نێودەوڵەتیەکە) بوو، بەڵام ھەر زوو خەڵک بە ناوی ئێسپێرانتۆ ناسیان کە بەواتای (ئەو کەسەی کە ھیواخوازە)یە.
ئاخێوەرانی ئەم زمانە بەسەر ھەموو جیھاندا دابەشبوون کە وڵاتە گەورەکانیش لەخۆ دەگرێت، بەڵام ھیچکەس ژمارەی ڕاستەقینەی ئێسپێڕانتۆزانەکان نازانێت. زۆربەی سەرچاوەکان دەڵێن کە لە نێوان چەند سەد کەس بۆ دوو میلیۆن کەسن. تەنانەت نزیکەی ٢٠٠٠ ئاخێوەری ڕەسەن ھەن کە زمانی دایکیانە و ھەر لە منداڵییەوە بەم زمانە قسەیان لەگەڵ کراوە. بەمەش ئێسپێرانتۆ دەبێتە زمانێکی دەستکرد کە زۆرترین بەکارهێنەری لە ھەموو جیھاندا هەیە. ئێسپێرانتۆ خاوەنی ئاڵا و سروودی خۆشیەتی.
ئێسپێرانتۆ ئامانجەکەی ئەوەبوو کە زمانێکی ئاسان بێت تا ھەموو کەس بە ترخان کردنی کاتێکی کەم فێر یبێت و چێژی لێ ببینێت، بەم مەبەستەش ڕێزمانێکی ئاسان و جێگیری بۆ دروست کراوە و پیتی ناو وشەکانیشی ھەمیشە ھەمان دەنگیان ھەیە و وشەکانی بە پێشگر و پاشگر چەندین وشەی تریان لێ دروست دەکرێن. تەنھا بە زانینی ٣٠٠٠ چاوگ دەتوانیت ٢٠٠٠٠ وشەی تر دروست بکەیت کە یەکسانە بە ژمارەی ئەو وشانەی کە زۆربەی ئینگلیزە ڕەسەنەکان لە زمانی خۆیاندا دەیزانن. ئاسانی ئەم زمانە تا ئەو ڕادەیەکە کە بۆ فێربوون، نزیکەی ١٥٠ کاتژمێر پێویستە، ئەمە لە کاتێکدایە کە ئینگلیزی ١٥٠٠ و ئەڵمانی ٢٠٠٠ کاتژمێریان دەوێت.
ئەلفبێی ئێسپێرانتۆ | ناوی پیت | دەنگی پیت | نمونەی وشە | چۆنیەتی خوێندنەوەی | واتاکەی | |
---|---|---|---|---|---|---|
١ | Aa | ئا | ـا | arbo | ئاربۆ | دار |
٢ | Bb | بۆ | ب | banano | بانانۆ | مۆز |
٣ | Cc | تسۆ | تس | cepo | تسێپۆ | پیاز |
٤ | Ĉĉ | چۆ | چ | ĉevalo | چێڤالۆ | ئەسپ |
٥ | Dd | دۆ | د | domo | دۆمۆ | خانوو |
٦ | Ee | ئە | دەنگی تێکەڵەیەکە لەنێوان (ـە و ـێ) | elefanto | ئێلێفانتۆ | فیل |
٧ | Ff | فۆ | ف | fenestro | فێنێسترۆ | پەنجەرە |
٨ | Gg | گۆ | گ | gitaro | گیتارۆ | گیتار |
٩ | Ĝĝ | جۆ | ج | ĝardeno | جاردێنۆ | باخچە |
١٠ | Hh | هۆ | ھ | hundo | ھووندۆ | سەگ |
١١ | Ĥĥ | خۆ | خ | ĥameleono | خامێلێۆنۆ | حەربا |
١٢ | Ii | ئی | یی | infano
mi |
ئینفانۆ
می |
منداڵ
من |
١٣ | Jj | یۆ | ی | jes | یێس | بەڵێ |
١٤ | Ĵĵ | ژۆ | ژ | ĵazo | ژازۆ | جاز |
١٥ | Kk | کۆ | ک | kafo | کافۆ | قاوە |
١٦ | Ll | لۆ | ل | lakto | لاکتۆ | شیر |
١٧ | Mm | مۆ | م | mano | مانۆ | دەست |
١٨ | Nn | نۆ | ن | ne | نە | نەخێر |
١٩ | Oo | ئۆ | ۆ | ombrelo | ئۆمبڕێلۆ | چەتر |
٢٠ | Pp | پۆ | پ | pomo | پۆمۆ | سێو |
٢١ | Rr | ڕۆ | ڕ (ڕ بەقورسی مەڵێ بەس با لە ر ـش نەچێ) | rizo | ڕیزۆ | برنج |
٢٢ | Ss | سۆ | س | seĝo | سێجۆ | کورسی |
٢٣ | Ŝŝ | شۆ | ش | ŝafo | شافۆ | مەڕ |
٢٣ | Tt | تۆ | ت | tempo | تێمپۆ | کات |
٢٥ | Uu | ئو | وو | urso | ئوورسۆ | ورچ |
٢٦ | Ŭŭ | وۆ | و | aŭto | ئاوتۆ | ئۆتۆمبێل |
٢٧ | Vv | ڤۆ | ڤ | violono | ڤیۆلۆنۆ | کەمانچە |
٢٨ | Zz | زۆ | ز | zebro | زێبرۆ | کەرەکێوی |
تێبینی بکە وشەکان بە ۆ کۆتاییھاتوون، چونکە لە ئێسپێرانتۆ ھەموو ناوێک بە ۆ کۆتاییدێت.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ویکیپیدیای ئینگلیزی
- ویکیپیدیای ئینگلیزی سادە
- Esperanto Explained [Youtube]
- Esperanto Alphabet And Pronounciation [Youtube]
بەستەری دەرەکی
[دەستکاری]![]() |
کۆمنزی ویکیمیدیا، میدیای پەیوەندیدار بە ئێسپێرانتۆ تێدایە. |