Антоніё Табукі
Антоніё Табукі | |
Antonio Tabucchi | |
![]() Антоніё Табукі, 2008 год | |
Асабістыя зьвесткі | |
---|---|
Нарадзіўся | 24 верасьня 1943 Піза, Італія |
Памёр | 25 сакавіка 2012 (68 гадоў) Лісабон, Партугалія |
Літаратурная дзейнасьць | |
Род дзейнасьці | пісьменьнік, філёляг, перакладчык |
Гады творчасьці | 1975—2012 |
Кірунак | раманіст |
Жанр | раман, кароткі аповед |
Мова | італьянская мова[1] і партугальская |
Дэбют | «Пляц Італіі» (Piazza d’Italia), 1975 |
Прэміі | Эўрапейская літаратурная прэмія (1998) |
Узнагароды | |
Антоніё Табукі (па-італьянску: Antonio Tabucchi; 24 верасьня 1943 — 25 сакавіка 2012) — італьянскі пісьменьнік, перакладчык і партугаліст. Выкладаў партугальскую мову й літаратуру ва ўнівэрсытэце Сіены. Ягоныя кнігі выйшлі ў 18 краінах сьвету, уключна зь Японіяй.
Біяграфія
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Антоніё Табукі нарадзіўся ў Пізе 24 верасьня 1943 году, але вырас у доме бабулі і дзядулі ў Вэк’яна (Vecchiano), вёсцы недалёка ад гораду. Падчас вучобы ва ўнівэрсытэце ён зьдзейсьніў шматлікія вандроўкі ў Эўропу, па сьлядах улюбёных аўтараў, з чыімі творамі пазнаёміўся ў багатай бібліятэцы свайго дзядзькі па матчынай лініі. Падчас падарожжа ў Парыж, на лаўцы ля Ліёнскага вакзалу, знайшоў кнігу, падпісаную Альвара дэ Кампас. Гэта быў адзін з псэўданімаў партугальскага паэта Фэрнанду Пэсоа, які паўплываў на мастацкі сьветапогляд Табукі.
У 1969 годзе абараніў дысэртацыю на тэму сюррэалізму ў Партугаліі. Працягнуў навучаньне ў Scuola Normale Superiore ў Пізе ў сямідзясятых гадах і ў 1973 годзе пачаў выкладаць партугальскую мову і літаратуру ў Балёнскім унівэрсытэце.
У 1973 годзе напісаў «Piazza d’Italia» («Пляц Італіі», Бамп’яні, 1975), «народную казку ў трох частках». У 1978 годзе, калі яму прапанавалі выкладаць ва ўнівэрсытэце Генуі, выдае «Il piccolo naviglio» («Караблік»). У 1981 годзе ён выдае «Il gioco del rovescio e altri racconti» («Гульні навыварат і іншыя апавяданьні»), пасьля чаго «Donna di porto Pim» («Жанчына з порта Пім», Sellerio, 1983). У 1984 ягоны раман «Notturno indiano» («Індыйскі нактурн») мае вялікі посьпех (экранізацыя ў 1989 годзе). Галоўны герой раману — чалавек, які спрабуе адшукаць зьніклага бязь вестак сябра ў Індыі, але на самой справе знаходзіцца ў пошуку сваёй ідэнтычнасьці.
У 1985 годзе выдае «Piccoli equivoci senza importanza» («Нязначныя памылачкі»), а ў 1986 годзе «Il filo dell'orizzonte» («Лінія далягляду»).
З 1985 па 1987 год Антоніё Табукі займаў пасаду дырэктара Італьянскага інстытуту культуры ў Лісабоне. У 1987 годзе ён выдаў «I volatili del Beato Angelico» («Птушкі сьвятога Анжэліка») і «Pessoana Mínima» («Мінімальная пэсоана», Imprensa Nacional, Лісабон), атрымаў прыз Мэдычы за найлепшы замежны раман «Начны нактурн». У 1988 годзе ён напісаў камэдыю «I dialoghi mancati» («Згубленыя дыялёгі»). У 1989 годзе прэзыдэнт Партугальскай Рэспублікі даў А. Табукі Ордэн інфанты дона Энрыке і ў тым жа годзе пісьменьніку быў выдадзены ордэн мастацтва і літаратуры ад францускага ўраду. У 1990 годзе ён надрукаваў «Un baule pieno di gente» («Куфар, поўны людзей») і эсэ пра Фэрнанду Пэсоа, а ў наступным годзе «L’angelo nero» («Чорны анёл»). У 1992 годзе ён напісаў раман «Requiem» («Рэквіем») на партугальскай мове і выдаў «Sogni di sogni» («Сны сноў»).
1994 зьяўляецца вельмі важным годам у жыцьці Антоніё Табукі. Гэта год выданьня «Gli ultimi tre giorni di Fernando Pessoa» («Апошнія тры дні Фэрнанду Пэсоа»), але таксама раману, які праславіў Табукі ва ўсім сьвеце: «Sostiene Pereira» («Сьцьвярджае Пэрэйра»). Галоўны герой гэтага раману становіцца сымбалем абароны свабоды інфармацыі для палітычных апанэнтаў усіх антыдэмакратычных рэжымаў.
У 1997 годзе ён напісаў раман «La testa perduta di Damasceno Monteiro», заснаваны на рэальнай гісторыі пра чалавека, чыё цела было знойдзена ў парку. Было выяўлена, што чалавек быў забіты ў паліцэйскім участку Нацыянальнай рэспубліканскай гвардыі каля Лісабону. У 1997 годзе выдаў «Marconi, se ben mi ricordo» («Марконі, калі я добра памятаю», а ў наступным годзе «L’Automobile, la Nostalgie et l’Infini» («Аўтамабіль, Настальгія і Бясконцасьць»).
У 1998 годзе атрымаў прэмію Nossack акадэміі Ляйбніца. У 1999 годзе ён напісаў «Gli Zingari e il Rinascimento» («Цыгане і Адраджэньне») і «Ena poukamiso gemato likedes» («Кашуля з плямамі»). Сумневы, як плямы на сьвежа вымытай, белай кашулі. Місія кожнага інтэлектуала і кожнага пісьменьніка — выклікаць сумневы ў дасканаласьці, таму што дасканаласьць спараджае ідэалёгіі, дыктатараў і таталітарныя ідэі.
У 2001 годзе выдаў эпісталярны раман «Si sta facendo sempre più tardi» («Робіцца ўсё болей позна»). За гэтую кнігу ў 2002 годзе атрымаў прэмію France Culture для замежнай літаратуры. У 2004 годзе пісьменьнік выдаў раман «Tristano muore» («Трыстан памірае»).
Пісьменьнік жыве кожныя паўгоду ў Лісабоне ў родным горадзе сваёй жонкі, разам з двума дзецьмі. А другія паўгоду ў Таскане, выкладаючы літаратуру ва ўнівэрсытэце Сіены. Табукі не лічыў літаратуру прафэсіяй, а тым, што ўключае ў сябе жаданьні, мары і фантазіі.
Антоніё Табукі рабіў свой уклад у культурныя старонкі Corriere della Sera, El Pais.
Памёр 25 сакавіка 2012 году ў Лісабоне пасьля працяглай хваробы.
Творы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Piazza d’Italia («Пляц Італіі», 1975)
- Il piccolo naviglio («Караблік», 1978)
- Il gioco del rovescio e altri racconti («Гульня ў наадварот і іншыя апавяданьні», 1981)
- Donna di Porto Pim («Жанчына з Порта-Пім», 1983)
- Notturno indiano («Індыйскі нактурн», 1984)
- Piccoli equivoci senza importanza («Нязначныя памылачкі», 1985)
- Il filo dell’orizzonte («Лінія далягляду», 1986)
- I volatili del Beato Angelico («Пярнатыя Бэата Анджэліка», 1987)
- Pessoana mínima (1987)
- I dialoghi mancati («Згубленыя дыялёгі», 1988)
- Un baule pieno di gente. Scritti su Fernando Pessoa («Куфар, поўны людзей. Нататкі пра Фэрнанду Пэсоа», 1990)
- L’angelo nero («Чорны анёл», 1991)
- Sogni di sogni («Сны сноў», 1992)
- Requiem («Рэквіем», 1992)
- Gli ultimi tre giorni di Fernando Pessoa («Тры апошнія дні Фэрнанду Пэсоа», 1994)
- Sostiene Pereira. Una testimonianza («Сьцьвярджае Пэрэйра. Сьведчаньне», 1994)
- Dove va il romanzo («Куды ідзе раман», 1995)
- Carlos Gumpert, Conversaciones con Antonio Tabucchi (1995)
- La testa perduta di Damasceno Monteiro («Згубленая галава Дамашэну Мантэйру», 1997)
- Marconi, se ben mi ricordo («Марконі, калі не памыляюся», 1997)
- L’Automobile, la Nostalgie et l’Infini («Аўтамабіль, настальгія і бясконцасьць», фр. 1998)
- La gastrite di Platone («Плятонаў гастрыт», 1998)
- Gli Zingari e il Rinascimento («Цыганы і Адраджэньне», 1999)
- Autobiografie altrui. Poetiche a posteriori («Чужыя аўтабіяграфіі», 2003)
- Brescia piazza della Loggia 28 maggio 1974—2004
- Tristano muore. Una vita («Трыстан памірае. Адно жыцьцё», 2004)
- Racconti («Апавяданьні», 2005)
- L’oca al passo («Гусіны крок», 2006)
- Il tempo invecchia in fretta («Час хутка старыць», Feltrinelli, 2009)
- Viaggi e altri viaggi («Падарожжы і іншыя падарожжы», Feltrinelli, 2010)
- Racconti con figure («Апавяданьні зь фігурамі», Sellerio, 2011)
- Girare per le strade («Блуканьне па вулках», Sellerio, 2012)
Пераклады на беларускую мову
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Стомленая маска, Мінск: Кнігазбор, 2010, ISBN 978-985-6976-15-8, пераклад Вольгі Колас паводле выданьняў A. Tabucchi Piccoli equivoci senza importanza (Feltrinelli, 2006) i A. Tabucchi Si sta facendo sempre più tardi (Feltrinelli, 2003)
- Сны сноў, Мінск : Янушкевіч, 2017, ISBN 9789857165506, пераклад Вольгі Колас паводле выдання А.Tabucchi Sogni di sogni, 14ed., Sellerio, 2006
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Вонкавыя спасылкі
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Навэла А. Табукі «Цягнікі, што ідуць у Мадрас» у часопісе «Дзеяслоў» (пераклад Аксаны Данільчык)
- Урывак з кнігі «Становіцца ўсё пазьней і пазьней…» (пераклад Аксаны Данільчык)
- Стомленая маска, Кнігазбор, 2010, пераклад Вольгі Колас
- Сны сноў, Мінск : Янушкевіч, 2017, ISBN 9789857165506, пераклад Вольгі Колас паводле выдання А.Tabucchi Sogni di sogni, 14ed., Sellerio, 2006
- Сны сноў. Фрагменты з кнігі