Украина иҡтисады
Украина иҡтисады | |
Файл:Kiev maydan.JPG | |
Валюта |
Гривна (UAH) |
---|---|
Фискаль йыл |
календарь |
Халыҡ-ара ойошмалар |
ВТО (с 2008) |
Статистика | |
ВВП (номиналь) |
90,5 млрд доллар (63 урын, 2015)[1] |
Һатып алыу мөмкинселеге (ППС) буйынса ВВП |
339,5 млрд доллар (49 урын, 2015)[2] |
ВВП үҫеше (ППС буйынса) |
▲ 2,2 % (2016)(без Ҡырымдың Рәсәй Федерацияһына ҡушылыуы һәм АТО) зонаһы |
Бер кешегә ВВП (ППС буйынса) |
8666 доллар (105 урын, 2014)[6] |
Иҡтисад йүнәлештәре буйынса ВВП |
ауыл хужалығы: 13,3 % (2015) |
Инфляция (ИПЦ) | |
Ярлылыҡ сиге артындағы халыҡ | |
Кеше үҫеше индексы (ИЧР) |
0,747 (юғары, 2014) |
Иҡтисади яҡтан әүҙем халыҡ |
20,1 млн (сентябрь 2014)[11] |
Йүнәлеш буйынса эшләүсе халыҡ |
ауыл хужалығы: 5,6 % (2013) |
Эшһеҙлек кимәле |
▲ 9,1 % (2015)[12] |
Төп өлкәләр |
ауыр сәнәғәт (тау-металлургия комплексы), металл эшкәртеү һәм машина төҙөү, нефть менән газ һәм энергия табыусы сәнәғәт, химия и фармацевтика, ағас эшкәртеү һәм целлюлоза-ҡағыҙ сәнәғәте, еңел сәнәғәт, ауыл хужалығы, аҙыҡ-түлек сәнәғәте, йөк һәм пассажир транспорыт, туризм, фән менән бәйле технологиялар трансферы |
Тышҡы сауҙа | |
Экспорт |
36,4 млрд доллар (2016) [16] |
Экспорт статьялары |
ҡара һәм төҫлө металллар, яғыулыҡ һәм нефть тауарҙары, химикатттар, машина һәм транспорт ҡоролмалары, аҙыҡ-түлек тауарҙары |
Экспорт буйынса партнёрҙар |
|
Импорт |
37,5 млрд долларов (2015) [16] |
Импорт статьялары |
энергия ресурстары (в тәбиғи газ газ), машина һәм ҡоролмалар, химикаттар |
Импорт буйынса партнёрҙар |
|
Дәүләт финанстары | |
Дәүләт бурысы |
2,358 трлн грн, йәки яҡынса 70,97 млрд доллар (81,8 % ВВП) (2017)[17] |
Тышҡы бурыс |
▼ 126,31 млрд доллар (Ҡалып:Артыу96,5 % ВВП) (2014)[18] |
Дәүләт килемдәре |
26,52 млрд доллар (2017) [6] |
Дәүләт сығымдары |
29,06 млрд доллар (2017) [6] |
Если не оговорено иное, все цифры даны в долларах США |
Украина иҡтисады — донъяла 134-се үлсәмле ВВП (номинал) йән иҫәбенә, илдәр исемлеге ( МВФ-тың 2015 йылға биргән мәғлүмәте буйынса).
Күҙәтеү, төп күрһәткестәр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Был мәҡәләнең өлөшө әлегә яҙылмаған. |
Региональ айырмалыҡтар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Map_of_Ukraine_political_Ekonomichni_raiony.png/300px-Map_of_Ukraine_political_Ekonomichni_raiony.png)
Причерноморский Северо-Восточный Карпатский Центральный Приднепровский | Столичный район Подольский Северо-Восточный Донецкий |
Иҡтисади яҡтан иң үҫешкән региондар — Донбасс (Донецк өлкәһе һәм Луганск өлкәһе), Приднепровье (Днепропетровск өлкәһе һәмЗапорожск өлкәһе), шулай уҡ Киев, Харьков, Одесса, Львов ҡалалары. Аграр яҡтан иҡтисади үҫешкән райондар: Подольск, Үҙәк һәм Причерноморск.
ВВП
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/GDP_PPP_per_capita_CIS.svg/langru-580px-GDP_PPP_per_capita_CIS.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/GDP_PPP_Poland.svg/langru-580px-GDP_PPP_Poland.svg.png)
br>Иҫкәрмә: Башланғыс файл — интерактив]]
Йыл | ВВП, млрд. (милли валютала) |
ВВП, млрд. (АҠШ доллары) |
ВВП ППС, (млрд. доллар) |
ВВП кимәле
үткән йылда( %-та) |
! ВВП кимәле (1990 йылда %-та )[20] |
---|---|---|---|---|---|
1990* | 0,000* | 293,235* | 505,504* | ▲0,000* | 100,0* |
1991* | 0,001* | 101,116* | 458,430* | ▼-8,700* | 91,3 |
1992 | 0,052 | 22,193 | 318,309 | ▼-9,900* | 82,3 |
1993 | 1,587 | 35,025 | 277,653 | ▼-14,799 | 70,6 |
1994 | 12,449 | 38,012 | 219,007 | ▼-22,766 | 54,4 |
1995 | 56,381 | 38,275 | 196,427 | ▼-12,142 | 47,8 |
1996 | 84,308 | 46,083 | 180,309 | ▼-9,851 | 43,0 |
1997 | 96,559 | 51,867 | 177,572 | ▼-3,175 | 41,7 |
1998 | 106,103 | 43,315 | 176,240 | ▼-1,815 | 40,9 |
1999 | 134,904 | 32,661 | 178,575 | ▼-0,203 | 40,8 |
2000 | 175,888 | 32,331 | 193,472 | ▲5,932 | 43,2 |
2001 | 211,175 | 39,309 | 216,141 | ▲9,227 | 47,2 |
2002 | 234,138 | 43,956 | 231,177 | ▲5,340 | 49,7 |
2003 | 277,355 | 52,010 | 258,226 | ▲9,517 | 54,4 |
2004 | 357,544 | 67,226 | 296,623 | ▲11,795 | 61,0 |
2005 | 457,325 | 89,282 | 315,569 | ▲3,071 | 62,7 |
2006 | 565,018 | 111,885 | 349,893 | ▲7,571 | 67,3 |
2007 | 751,106 | 148,734 | 388,715 | ▲8,216 | 72,2 |
2008 | 990,819 | 188,240 | 405,232 | ▲2,243 | 74,2* |
2009 | 947,042 | 121,552 | 346,506 | ▼-15,136 | 63,3* |
2010 | 1079,346 | 136,011 | 351,656 | ▲0,261 | 65,8* |
2011 | 1299,991 | 163,161 | 378,532 | ▲5,466 | 69,2* |
2012 | 1404,669 | 175,707 | 386,425 | ▲0,239 | 69,3* |
2013 | 1465,198 | 179,572 | 392,619 | ▼-0,027 | 69,4* |
2014 | 1586,915 | 132,343 | 372,920 | ▼-6,553 | 64,8* |
2015 | 1979,458 | 90,524 | 339,481 | ▼-9,870 | 62,4* |
2016** | 2279,954 | 83,550 | 347,885 | ▲1,481 | 63,3* |
2017** | 2595,030 | 93,547 | 361,645 | ▲2,540 | 64,9* |
2018** | 2914,289 | 102,961 | 380,192 | ▲3,030 | 66,9* |
2019** | 3213,589 | 112,375 | 402,091 | ▲3,540 | 69,3* |
2020** | 3541,980 | 122,875 | 426,791 | ▲3,980 | 72,0* |
2021** | 3904,678 | 134,345 | 452,991 | ▲4,000 | 74,9* |
* Экстраполированные значения.
** МВФ-тың йыллыҡ күҙаллауы. Ҡалып:Чистить
Вид производства | млн грн | % |
---|---|---|
Общий ВВП | 1 979 458 | 100 |
Украинаның ауыл хужалығы, Украина иҡтисады#Урман сәнәғәте һәм балыҡ тоту хужалыҡтары | 236 003 | 11,92 |
Ер аҫты байлыҡтарынтабыу сәнәғәте һәм карьерҙарҙы эшкәртеү | 94 824 | 4,79 |
Эшкәртеү сәнәғәте | 239 066 | 12,08 |
Электр энергияһы, газ, пар һәм кондиционирланған һауа менән тәьмин итеү | 54 155 | 2,74 |
Һыу менән тәьмин итеү; канализация, ҡалдыҡтарҙы эшкәртеү | 9 523 | 0,48 |
Төҙөлөш | 44 671 | 2,26 |
Күмәртәләп һәм берәмләп һатыу; автотранспорт һәм мотоциклдарҙы ремонтлау | 288 096 | 14,55 |
Украинала транспорт, склад хужалығы, почта һәм курьер хеҙмәтеь | 131 209 | 6,63 |
Ваҡытлыса урынлаштырыу һәм туҡланыуҙы ойоштороу | 11 531 | 0,58 |
Мәғлүмәт һәм телекоммуникациялар | 67 822 | 3,43 |
Финанс һәм страхка эшмәкәрлеге | 61 334 | 3,1 |
Күсемһеҙ мөлкәт менән операция | 110 434 | 5,78 |
Профессиональ, фәнни һәм техник эшмәкәрлек | 53 847 | 2,72 |
Аадминистратив өлкәлә һәм ярҙамсы хеҙмәтләндереү | 20 786 | 1,05 |
Дәүләт идараһы һәм оборона; мотлаҡ социаль страховка | 94 294 | 4,76 |
Мәғариф | 83 285 | 4,21 |
Һаулыҡ һаҡлау һәм социаль ярҙам | 55 628 | 2,81 |
Сәнғәт, спорт, күңел асы һәм ялдар | 12 258 | 0,62 |
Башҡа төрлө уңайлыҡтар күрһәтеү | 12 606 | 0,64 |
Тауарға һалым | 298 086 | 15,06 |
Тарих
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]1980 йылдар уртаһында, «Үҙгәртеп ҡороуҙар» башланыу менән, Украина ССР-ы иҡтисады бер өлөшө булған, СССР иҡтисадында кире тенденциялар көсәйә. Чернобыль АЭС-ындағы авария хәлде ҡырҡыулаштырып ебәрә, уның ликвидацияһы күп кенә көс һәм сығым талап итә.
XII биш йыллыҡта (1986—1990) ВНП-ның уртаса йыллыҡ үҫеш темпы 2,4 %-ҡа тиклем түбәнәйә (сағыштырыу өсөн: X- ла йылына 4,8 % һәм XI биш йыллыҡта йылына 3,7 %), ә 1990 йылда бөтөнләй кире булып сыға [22].
1990 йылдың 16 июлендә УССР Юғары Советы Украинаның дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул итә.,. Был деклорация Украинаның иҡтисади үҙаллылығын иғлан итә һәм бойондороҡһоҙ тышҡы сәйәсәт алып барыуға хоҡуҡлы булыуын белдерә (шул иҫәптән, тышҡы иҡтисади сәйәйсәт тә). Иҡтисадты үҙгәртеү өсөн,норматив-хоҡуҡи база булдырыу буйынса эш башлана.
- ↑ Сайт МВФ
- ↑ Сайт МВФ
- ↑ Украинала 2015 йылда ВВП-ның түбәнәйеүе 10%-ҡа тиклем тиҙерәк үтә
- ↑ Иҫәпләү палатаһы Украинала ВВП-ның 9 ай эсендә 13 % -ҡа түбәнәйеүен һанай // Finance.UA
- ↑ Бөтә донъя Украинала 2015 йылда ВВП-ның түбәнәйеүен юрай // Минфин.ua
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 The World Bank: GDP based on purchasing-power-parity (PPP) per capita GDP Бөтә донъя банкыһы: ВВП (ППС) халыҡтың йән башына. Бөтә илдәр. (инг.)
- ↑ CIA
- ↑ Иҡтисад үҫеше министрлығы: инфляция сәбәптәре тураһында: Бөтәһенә лә гривна девальвацияһы ғәйепле / Яңылыҡтар / Finance.UA
- ↑ 2000 йылдан Украинала инфляция индексы
- ↑ Об Украине, ПРООН на Украине (укр.)
- ↑ Украинаның иҡтисади әүҙем халҡы 20,1 миллион кешегә ҡыҫҡарҙы // УНИАН 2014 йылдың 24 декабренән
- ↑ 12,0 12,1 Украинала эшһеҙлек кимәле үткәән йылда 9,1% тәшкил итте // Finance.UA
- ↑ Рәсми рәүештә: Украинала 2 миллион кеше эшһеҙ / Яңылыҡтар / Finance.UA
- ↑ Эшһеҙлек - Украинала 5 млн йәшерен эшһеҙ кеше - zn.ua
- ↑ Украинала 5 млн йәшерен эшһеҙ кеше – Госстрах башлығы // УНИАН
- ↑ 16,0 16,1 Өҙөмтә хатаһы:
<ref>
тамғаһы дөрөҫ түгел;ukrstat
төшөрмәләре өсөн текст юҡ - ↑ [1] // korrespondent.net
- ↑ 18,0 18,1 НБУ: Украинаның 2014 йылға тышҡы бурысы кәмегән— Минфин
- ↑ http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=77&pr.y=19&sy=1992&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=926&s=NGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CPPPGDP&grp=0&a= МВФ мәғлүмәте буйынса. (инг.)
- ↑ Украина статистика комитеты
- ↑ Украина Дәүләт статистикаһы мәғлүмәттәре: 23.03.2016 йылға ҡарата
- ↑ СССР-ҙа 1990 йылда халыҡ хужалығы. — М.: Финанстар һәм статистика, 1991. 2012 йыл 21 ғинуар архивланған.