Рязань
Ҡала | |||||
Рязань | |||||
| |||||
Ил | |||||
---|---|---|---|---|---|
Федерация субъекты | |||||
Ҡала округы | |||||
Координаталар | |||||
Эске бүленеш |
4 административокруг | ||||
Мэр |
Виталий Артёмов (с 2010)[1] | ||||
Нигеҙләнгән | |||||
Беренсе мәртәбә телгә алынған |
1301 | ||||
Элекке исеме |
1778 йылға тиклем — Переясла́вль-Ряза́нский | ||||
Ҡала с | |||||
Майҙаны | |||||
Бейеклеге |
130 м | ||||
Климат тибы |
умеренно-континенталь | ||||
Рәсми теле |
[[урыҫ]] | ||||
Халҡы |
527 905 кеше (2010) | ||||
Тығыҙлығы |
2344 кеше/км² | ||||
Конфессиональ составы |
алфавит буйынса: иудеҙар, католиктар, мосолмандар, православ христандар, протестанттар, иҫке православ христиандар | ||||
Этнохороним |
ряза́нсылар, ряза́нсы | ||||
Телефон коды |
+7 4912 | ||||
Почта индексы |
390000—390048 | ||||
Һанлы танытмалар | |||||
Автомобиль коды |
62 | ||||
ОКАТО коды | |||||
ОКТМО коды | |||||
Рәсми сайт |
admrzn.ru | ||||
ҡала көнө |
августын 1-се шәмбе | ||||
Награды | |||||
«халыҡ» исемдәр |
Деса́нт башҡалаһы, | ||||
Ряза́нь (1778 йылға тиклем — Переясла́вль-Ряза́нский) — Рәсәйҙең Рязань өлкәһе үҙәге. Илдең иң ҙур 30 ҡалаһы иҫәбендә тора. Окаға Трубеж йылғаһы ҡушылған урында урынлашҡан. Мәскәүҙән 180 км. алыҫлыҡта ята.
Хәрби, эре фән һәм сәнәғәт үҙәге. Ҡаланы ике аэропорт, ике тимер юлы, ике йылға порттары хеҙмәтләндерә. Порттарҙан Антлантик һәм Төньяҡ боҙло океанға сығыу мөмкинлеге бар. Ҡала майҙаны - 224 км².
Климат
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Ҡала климаты | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Күрһәткес | Ғин | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Йыл |
Абсолют максимум, °C | 6,3 | 7,8 | 17,8 | 29 | 33,5 | 36,7 | 38,9 | 39,5 | 33 | 24,2 | 15,1 | 8,9 | 39,5 |
Уртаса максимум, °C | −4,6 | −4,4 | 1,5 | 11,8 | 19,8 | 23,2 | 25,1 | 23,3 | 16,9 | 9,2 | 0,7 | −3,5 | 9,9 |
Уртаса температура, °C | −7,5 | −7,9 | −2,3 | 6,6 | 13,6 | 17,2 | 19,2 | 17,3 | 11,6 | 5,4 | −1,8 | −6,2 | 5,4 |
Уртаса минимум, °C | −10,5 | −11,2 | −5,6 | 2,4 | 8,1 | 12 | 14,1 | 12,4 | 7,6 | 2,4 | −4 | −9 | 1,6 |
Абсолют минимум, °C | −40,9 | −34,8 | −28,6 | −18,6 | −5 | −1,8 | 3,5 | 0,4 | −7,3 | −14,7 | −24,5 | −39,7 | −40,9 |
Яуым-төшөм нормаһы, мм | 38 | 34 | 26 | 38 | 34 | 64 | 80 | 57 | 51 | 64 | 46 | 43 | 575 |
Сығанаҡ: Погода и климат |
Үҫемлектәр донъяһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Рязань урман һәм дала майҙанында урынлашҡан (Ока йылға менән бүленә).
Эре паркттар:
- Рюминская роща, Г. В. Рюминым менән яҫалған
- Приокский лесопаркы
- Үҙәк ҡала паркы
- Гагарин ис. паркы
- Луков урманы
- Дуҫлыҡ паркы
- Мемориал паркы
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Staraya_Ryazan-2.jpg/200px-Staraya_Ryazan-2.jpg)
-
Парад гербы
-
Кесе гербы
-
Герб, 1779 йыл
Ҡоролош
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Ryazan_districts.svg/langba-238px-Ryazan_districts.svg.png)
Рязань 4 административ округҡа бүленә:
- Совет
- Тимер юл
- Мәскәү
- Октябрь
Халыҡ һаны
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]1825[3] | 1833[4] | 1840[5] | 1847[6] | 1856[7] | 1863[8] | 1867[9] | 1870[10] | 1885[11] | 1897[12] | 1917[13] | 1920[13] |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
▲ 18 326 | ▼ 17 635 | ▲ 18 951 | ▼ 18 641 | ▲ 21 449 | ▲ 22 279 | ▼ 17 950 | ▲ 19 990 | ▲ 30 327 | ▲ 46 122 | ▲ 47 829 | ▼ 41 276 |
1923[13] | 1926[14] | 1937[15] | 1939[16] | 1959[17] | 1970[18] | 1979[19] | 1989[20] | 2002[21] | 2010 | 2012[22] | 2013[23] |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
▲ 44 902 | ▲ 50 919 | ▲ 71 865 | ▲ 95 357 | ▲ 214 130 | ▲ 350 151 | ▲ 453 267 | ▲ 514 638 | ▲ 521 560 | ▲ 525 062 | ▲ 526 092 | ▲ 527 700 |
Милли состав (2010)
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Урыҫтар: 95,8 %
- Украиндар: 0,8 %
- Белорустар: 0,3 %
- Әрмәндәр: 0,5 %
- Әзербайжандар: 0,3 %
- Мордвалар: 0,2 %
- Татарҙар: 0,2 %
- башҡалар: 1,9 %[24]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/RR5111-0016R_%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%9A%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F_%D0%B2_%D0%A0%D1%8F%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8.gif/200px-RR5111-0016R_%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%9A%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F_%D0%B2_%D0%A0%D1%8F%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B8.gif)
Уҡыу йорттары
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Рязань дәүләт медицина университеты
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Main_entrance_to_%D0%A0%D0%92%D0%92%D0%94%D0%9A%D0%A3%2C_Ryazan_2009.jpg/200px-Main_entrance_to_%D0%A0%D0%92%D0%92%D0%94%D0%9A%D0%A3%2C_Ryazan_2009.jpg)
Билдәле шәхестәре
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_1924.jpg/200px-%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_1924.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Erast_Garin_as_Maxim.jpg/200px-Erast_Garin_as_Maxim.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/ba/thumb/f/fa/Alekseev_vi.jpg/200px-Alekseev_vi.jpg)
Ғалимдар һәм конструкторҙар
- Минцлов Сергей Рудольфович (1870—18.12.1933), яҙыусы, тарихсы, библиограф. 1910—1911 йылдарҙа Өфө губернаһының Богоявленск округында земство начальнигы. Стәрлетамаҡ өйәҙенең тәбиғи һәм тарихи ҡомартҡыларын, башҡорттарҙың һәм төбәктә йәшәгән башҡа халыҡтарҙың этнографияһын, фольклорын өйрәнеүсе.
- Иван Павлов — беренсе рус Нобель лауреаты;
- Константин Циолковский —космонавтикаға нигеҙ һалыусы;
- Мичурин, Иван Владимирович — биолог һәм селекционер;
- Андрей Марков (старший) ;
- Владимир Уткин;
- Сергей Непобедимый;
- Виталий Шафранов;
- Костычев Павел Андреевич
- Кравков Николай Павлович
- Дубовицкий Петр Александрович
- Чаплыгин Сергей Алексеевич
- Семёнов-Тян-Шанский Пётр Петрович — географ
- Загоскин, Лаврентий Алексеевич — географ
Яҙыусылар
- Сергей Есенин
- Константин Паустовский
- Михаил Салтыков-Щедрин
- Яков Полонский
- Нина Краснова
- Константин Симонов
- Евгений Маркин
- Александр Солженицын
Сәнғәт эшмәкәрҙәре, архитекторҙар
Адвокаттар
Актёрҙар
Йырсылар һәм музыканттар
- Екатерина Аглинцева
- Александр Александров
- Сергей Гилев
- Семён Заливухин
- Георгий Кантор
- Анатолий Новиков
- Вячеслав Наумов
- Александр Окаёмов
- Александр Оленин
- Пётр Оленин
- Мария Оленина-Д’Альгейм
- Николай Озеров
- Анатолий Орфёнов
- Алексей Пирогов
- Александр Пирогов
- Михаил Пирогов
- Григорий Пирогов
- Евгений Попов
- Клавдий Птица
- Александр Соколов
- Полина Ульянова
- Никандр Ханаев
- Юрий Холопов
- Сергей Ценин
- Екатерина Щербаченко
Спортсылар
Эшҡыуарҙар
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- ↑ На должность главы администрации города Рязани избран Виталий Артемов (11.11.2010).
- ↑ БД ПМО Рязанской области. Город Рязань
- ↑ Статистическое изображение городов и посадов Российской империи по 1825 год. Сост. из офиц. сведений по руководством директора Департамента полиции исполнительной Штера. Спб., 1829.
- ↑ Обозрение состояния городов российской империи в 1833 году / Изд. при министерстве внутренних дел. — Спб., 1834.
- ↑ Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи. Сост. в Стат. отд. Совета МВД. — Спб., 1840.
- ↑ Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи [по 1 мая 1847 года]. Сост. в Стат. отд. Совета МВД. Спб., 1852.
- ↑ Статистические таблицы Российской империи, составленные и изданные по распоряжению министра внутренних дел Стат. отделом Центрального статистического комитета. [Вып. 1]. За 1856-й год. Спб., 1858.
- ↑ Статистический временник Российской империи. Серия 1. Вып. 1. Спб., 1866.
- ↑ Статистический временник Российской империи. Серия 2. Вып. 1. Спб., 1871, с. 181.
- ↑ Статистический временник Российской империи. Серия 2. Вып. 10. Спб., 1875, с. 99.
- ↑ Статистика Российской империи. 1: Сборник сведений по России за 1884—1885 гг. Спб., 1887, с. 22.
- ↑ Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г.
- ↑ 13,0 13,1 13,2 Города Союза ССР / НКВД РСФСР, Стат. отдел — М., 1927, с. 40—41.
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1926 года = Recensement de la population de l’U.R.S.S. 1926 / Центральное статистическое управление СССР; Отд. переписи. Т. 2. Западный район. Центрально-Промышленный район: народность, родной язык, возраст, грамотность. — М.: Изд. ЦСУ СССР, 1928.
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1937 года: Общие итоги. Сборник документов и материалов. — М.: РОССПЭН, 2007, с. 70.
- ↑ Итоги Всесоюзной переписи населения 1959 года. РСФСР. — М., 1963.
- ↑ Перепись населения СССР 1959 года 2012 йыл 5 ноябрь архивланған.
- ↑ Перепись населения СССР 1970 года 2012 йыл 10 ғинуар архивланған.
- ↑ Перепись населения СССР 1979 года 2012 йыл 10 ғинуар архивланған.
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
- ↑ Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населенных пунктов — райцентров и сельских населенных пунктов с населением 3 тысячи и более человек 2012 йыл 7 февраль архивланған.
- ↑ Население Рязани на 1 января 2012
- ↑ Официальный сайт администрации города Рязани 2013 йыл 19 ноябрь архивланған., данные переписи населения на 1 августа 2013 года.
- ↑ Итоги::Рязаньстат 2014 йыл 4 февраль архивланған.
Өҙөмтә хатаһы: <references>
билдәләнгән "ReferenceA" исемле <ref>
тамға алдағы текста ҡулланылмай.
Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Рязан хәкимиәте 2015 йыл 6 октябрь архивланған.
- Рязань думаһы
- История Рязани на сайте Рязанского историко-поискового центра 2013 йыл 8 декабрь архивланған.
- История, культура и традиции Рязанского края 2011 йыл 6 октябрь архивланған.
- История древней Рязани
- Общественный транспорт Рязани
- Городской транспорт в реальном времени
- Рязанский туристический портал