Üçüncü yol (mərkəzçilik)
![]() | Bu məqalənin sonunda mənbə siyahısı var, lakin mətndaxili mənbələr heç və ya kifayət qədər istifadə edilmədiyi üçün bəzi məlumatların mənbəsi bilinmir.(mart 2024) |
Üçüncü yol (mərkəzçilik) — sağ və həddindən artıq sağ, sol və həddindən artıq sol arasında qarşıdurmalardan qaçmağa çalışan müxtəlif siyasi mövqeləri təsvir etmək üçün istifadə edilən ümumi termin. Əsasən, üçüncü yol siyasətçilərinin fikirləri ifrat sağçıların iqtisadiyyatını ifrat solçuların sosial proqramları ilə birləşdirməyə çalışır. Üçüncü yol axtarışı bəzi sosial demokratlar və sosial liberallar üçün xarakterikdir. Digər tərəfdən, onlar həm laissez-faire prinsipinin tərəfdarları tərəfindən qeyri-sabit kimi, həm də kommunistlərdən satqın kimi solçu dəyərlərin tənqidinə məruz qalırlar.
Tarix boyunca və müxtəlif dövlətlərdə “üçüncü yol” termini müxtəlif mənalarda istifadə edilmişdir. XX əsrin əvvəllərində mütərəqqi insanlar özlərini üçüncü yolun tərəfdarları adlandırdılar; 1950-ci illərdə ordoliberallar, məsələn, Vilhelm Röpke. Böyük Britaniyanın baş naziri Harold Makmillan “Orta yol” kitabını yazmışdır.
İngiltərədə məşhur üçüncü yol nəzəriyyəçisi sosioloq Entoni Giddens idi. Baş nazirlər Toni Bler və Qordon Braun ondan təsirlənmişdi. İqtisadiyyata dövlət nəzarəti ilə bağlı ənənəvi sosialist baxışlarından fərqli olaraq, onlar “etik sosializmi” ideal hesab edirdilər.
Üçüncü yolun digər tərəfdarları arasında Gerhard Şröder, Fernanda Enrique Cardoso, Wim Kok və b. var .
Üçüncü yol konsepsiyasına bir sıra Afrika ölkələrində (Seneqal, Tunis, Zambiya) islahatçı partiyalar üçün xarakterik olan Afrika sosializmi nəzəriyyələri də daxildir[1] .
Görkəmli tərəfdarları
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Entoni Giddens - ingilis sosioloqu
- Bill Klinton - amerikalı siyasətçi, ABŞ prezidenti (1993-2001)
- Toni Bler - Britaniya siyasətçisi, baş nazir (1997-2007)
- Qordon Braun - Britaniya siyasətçisi, baş nazir (2007-2010)
Həmçinin bax
[redaktə | mənbəni redaktə et]İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ Швейцер В.Я. Современная социал-демократия. Словарь-справочник. М.: Политиздат. 1990. 256.