Tiaré tahiti
Tiaré tahiti | |
---|---|
![]() | |
Wetenskaplike klassifikasie | |
Koninkryk: | |
Divisie: | |
Klas: | |
Orde: | |
Familie: | |
Genus: | |
Spesie: | G. taitensis
|
Binomiale naam | |
Gardenia taitensis Augustinus Pyramus de Candolle[1]
|
Tiaré tahiti of Gardenia taitensis[2] (ook die Tahitiaanse Gardenia genoem) is ’n plantspesie in die Rubiaceae-familie. Dit is ’n immergroen tropiese struik wat tot 4 meter hoog word en het blink, donkergroen blare van 5–16 cm lank.
Die blom is roomwit, geurig en windmeultjievormig met vyf tot nege lobbe (elke lob is 2–4 cm lank). Dit is inheems aan die suidelike Stille Oseaan, en is een van die min kultuurplante wat inheems aan Polinesië is. Dit is die nasionale blom van Frans-Polinesië en die Cookeilande.
Die blom se name is effens misleidend omdat dit nie inheems aan Tahiti is nie. Die wetenskaplike naam is geskoei op voorbeelde wat die Franse ontdekkingsreisiger Jules Dumont d'Urville in 1824 uit Tahiti gebring het. Die plant het sy oorsprong in Wes-Polinesië en is deur vroeë setlaars na Frans-Polinesië gebring.[3]
Sinonieme
[wysig | wysig bron]- Gardenia weissichii
- Gardenia tahitensis
- Randia tahitensis
Gebruike
[wysig | wysig bron]- Die Polinesiërs gebruik dit om blomhalssnoere te maak wat ei (Cookeilande), Hei (Tahiti) of Lei (Hawaii) genoem word.
- Daar word geglo die plant het medisinale eienskappe en dit word vir verskeie kwale gebruik. In Samoa word inflammasie byvoorbeeld met dele van die plant behandel.[4]
- Die blomme word in klapperolie laat lê om Monoi-olie te maak.[5]
- Parfuum word ook soms gemaak, maar die hoë vervaardigingskoste maak dit nie kostedoeltreffend vir algemene handel nie. ’n Uitsondering is Tiare deur Ormonde Jayne, wat in 2009 bekendgestel is,[6] en Tiare deur Chantecaille.[7]
- Tiaré word in sekere vel- en haarsorgmiddels gebruik.
Galery
[wysig | wysig bron]-
Blomknoppe -
Die blare -
Die blom -
’n Blom wat oopgaan -
Die struik
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=751281-1
- ↑ "Monoi and the Tiare Flower". Besoek op 4 Januarie 2016.
- ↑ "Gardenia taitensis – National Tropical Garden Plant Database". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Maart 2012. Besoek op 6 Augustus 2016.
- ↑ Polynesian herbal medicine By W Arthur Whistler (1992) ble. 52, 69, 150 Google Books
- ↑ The History of Monoi Tiare Tahiti at Monoi.com Geargiveer 2 Augustus 2016 op Wayback Machine
- ↑ Ormonde Jayne – Tiare-perfuumversameling Geargiveer 22 April 2011 op Wayback Machine deur Linda Pilkington
- ↑ Chantecaille Tiare-parfuum Geargiveer 8 Julie 2011 op Wayback Machine by chantecaille.com
Eksterne skakels
[wysig | wysig bron]- Die Tiaré-blom (of Gardenia tahitensis) Geargiveer 9 Julie 2012 op Wayback Machine
- USDA Plants Database: Gardenia taitensis – plants.usda.gov
- The Endeavour Journal of Joseph Banks 1768–1771, Gardenia taitensis – nzetc.org
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tiaré tahiti.
Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia