Benìn: diferèntzias tra is versiones
m Robot: Adding ba:Бенин |
m - cat |
||
(6 versiones de intramesu de 4 impitadores non sunt ammustradas) | |||
Lìnia 1: | Lìnia 1: | ||
{{coord|format=dms|display=title}}{{Variant|LSC}} |
|||
{{stub/geografia}} |
|||
[[File:Flag of Benin.svg|thumb|246x246px|right|Bandera]] |
|||
[[File:Benin (orthographic projection).svg|thumb|245x245px|right|Posidura in su continente africanu]] |
|||
[[File:LocationBenin.svg|thumb|245x245px|right]] |
|||
[[File:Coat of arms of Benin.svg|right|150px]] |
[[File:Coat of arms of Benin.svg|right|150px]] |
||
Su '''Benìn''' (AFI: /beˈnin/[4]; in frantzesu /beˈnɛ̃/), ufitzialmente ''Repùblica de su Benìn'', est un'Istadu de s'[[Àfrica otzidentale]], in pretzedentemente connotu cun su nùmene de '''Dahomey'''. Tenet istèrrida de 112.620 km² e contat unos 8,8 milliobes de bividores. S'acarat in su sud a su [[Golfu de su Benìn]], in ue sa costa mesurat belle 120 km, làcanat a ovest cun su [[Togo]], a est cun sa [[Nigéria|Nigèria]] e a nord cun [[Burkina Faso]] e [[Nixèr|Niger]]. Non cheret confùndidu cun su [[regnu de su Benìn]], connotu fintzas che a ''regnu de Edo'', chi est oe isparèssidu e chi at tentu orìgine in sa zona a ovest de su delta de su riu [[Niger (riu)|Niger]]. De custu regnu abarrat oe in die s'[[Edo (istadu)|istadu de Edo]], chi faghet parte de sa repùblica federale de [[Nigéria|Nigèria]] e tenet a capitale [[Benìn City]]. Sa limba ufitziale est su [[Limba frantzesa|frantzesu]]. |
|||
[[File:Flag of Benin.svg|thumb|200px|right|Sa bandera]] |
|||
[[File:LocationBenin.svg|thumb|300px|right]] |
|||
'''Benin''' est una natzione in s'[[Àfrica]] otzidentale. |
|||
Su Benìn est una repùblica presidentziale. Sa capitale est [[Porto-Novo]], ma sa sede de su guvernu est [[Cotonou]]. Est istadu membru de su [[ECOWAS]]. |
|||
Sa limba ufitziale est su [[limba frantzesa|frantzesu]]. |
|||
== Istòria == |
|||
[[Categoria:Natziones de s'Africa]] |
|||
Su regnu Africanu de su ''Dahomey'' at tentu orìgine in Benìn. In su de 16 sèculos su regnu, guvernadu dae unu ''Oba'', s'isterriat ultres is atuales làcanas, ammuntende una parte manna de s'Àfrica otzidentale. Fiat fortemente tzentralizadu e aiat istabilidu relatziones cumertziales fundadas in sa [[Iscravidade|trata de sos iscraos]] cun is europeos, in piessignu cun is [[Impèriu portughesu|colonizadores portughesos]] e [[Impèriu coloniale Olandesu|olandesos]] lòmpidos in ie a acabi de su de 15 sèculos. |
|||
In su de 18 sèculos, su Dahomey aiat incumentzadu a s'iscontzare, dende tando sa possibilidade a is [[Impèriu coloniale frantzesu|frantzesos]] de pigare su controllu de s'àrea in su [[1892]]. In su [[1899]], su territòriu fiat intradu a fàghere parte de sa colònia de s'[[Àfrica Otzidentale Frantzesa]], ancora cun su nùmene de Dahomey. In su [[1958]], ddi fiat garantida s'autonomia che a ''Repùblica de su Dahomey'', e sa prena indipendèntzia at fatu in su [[1960]]. |
|||
[[ace:Benin]] |
|||
[[af:Benin]] |
|||
S'indipendèntzia fiat sighida dae unu perìodu trumentadu, e fiant acontèssidos golpes medas e càmbios de regìmene in antis chi su controllu de su pòdere esseret pigadu dae [[Mathieu Kérékou]], in su [[1972]]. Issu at istabilidu unu regìmene de tipu [[Marxismu|marxista]], e in su [[1975]] su paisu fiat torradu a numenare ''Repùblica Populare de su Benìn''. Su regìmene de sa Repùblica Populare de su Benìn aiat padèssidu mudàntzias importantes durante s'esistèntzia sua: unu perìodu breve de natzionalismu (1972-1974); una fase sotzialista (1974-1982); e una fase de abertura cara a is paisos otzidentales e su liberalismu econòmicu (1982-1990). In su [[1974]], suta de s'influssu de is giòvanos rivolutzionàrios su guvernu aiat printzipiadu unu programma sotzialista de nazionalizatzione de is setores istratègicos de s'economia, sa reforma de su sistema educativu, sa criatzione de cooperativas agrìculas e de istruturas de guvernu locale noas, e una campagna pro irraighinare is "fortzas feudales", contende su tribalismu. A sa fine de is annos otanta, Kérékou at abbandonadu su marxismu e at incumentzadu una transitzione dae su sotzialismu a su capitalismu. Fiat bìnchidu in is eletziones de su [[1991]], ma est torradu a su pòdere cun su votu de su [[1996]]. Dae su 2006 su presidente elègidu est [[Yayi Boni]]. Is ùrtimas eletziones presidentziales sunt acontèssidas su 13 martzu 2011, e ant bidu sa cunfirma torra de Yayi Boni. |
|||
[[als:Benin]] |
|||
==Àteros progetos== |
|||
[[am:ቤኒን]] |
|||
{{commons|Category:Benin|Benìn}} |
|||
[[an:Benín]] |
|||
{{Template:Àfrica}} |
|||
[[ar:بنين]] |
|||
[[Categoria:Natziones de s'Africa]] |
|||
[[arz:بينين]] |
|||
[[ast:Benín]] |
|||
[[az:Benin]] |
|||
[[ba:Бенин]] |
|||
[[bat-smg:Benins]] |
|||
[[bcl:Benin]] |
|||
[[be:Бенін]] |
|||
[[be-x-old:Бэнін]] |
|||
[[bg:Бенин]] |
|||
[[bjn:Benin]] |
|||
[[bm:Benin]] |
|||
[[bn:বেনিন]] |
|||
[[bo:བེ་ནིན།]] |
|||
[[bpy:বেনিন]] |
|||
[[br:Benin]] |
|||
[[bs:Benin]] |
|||
[[ca:Benín]] |
|||
[[ce:Бенин]] |
|||
[[ceb:Benin]] |
|||
[[ckb:بێنین]] |
|||
[[crh:Benin]] |
|||
[[cs:Benin]] |
|||
[[cv:Бенин]] |
|||
[[cy:Benin]] |
|||
[[da:Benin]] |
|||
[[de:Benin]] |
|||
[[diq:Benin]] |
|||
[[dsb:Benin]] |
|||
[[dv:ބެނީން]] |
|||
[[dz:བཱེ་ནིན།]] |
|||
[[ee:Benin]] |
|||
[[el:Μπενίν]] |
|||
[[en:Benin]] |
|||
[[eo:Benino]] |
|||
[[es:Benín]] |
|||
[[et:Benin]] |
|||
[[eu:Benin]] |
|||
[[ext:Benín]] |
|||
[[fa:بنین]] |
|||
[[fi:Benin]] |
|||
[[fiu-vro:Benin]] |
|||
[[fo:Benin]] |
|||
[[fr:Bénin]] |
|||
[[frp:Bènin]] |
|||
[[fy:Benyn]] |
|||
[[ga:Beinin]] |
|||
[[gag:Benin]] |
|||
[[gd:Beinin]] |
|||
[[gl:República de Benín - République du Bénin]] |
|||
[[gu:બેનિન]] |
|||
[[gv:Benin]] |
|||
[[ha:Benin]] |
|||
[[he:בנין]] |
|||
[[hi:बेनिन]] |
|||
[[hif:Benin]] |
|||
[[hr:Benin]] |
|||
[[hsb:Benin]] |
|||
[[ht:Benen]] |
|||
[[hu:Benin]] |
|||
[[hy:Բենին]] |
|||
[[ia:Benin]] |
|||
[[id:Benin]] |
|||
[[ie:Benin]] |
|||
[[ig:Benin]] |
|||
[[ilo:Benin]] |
|||
[[io:Benin]] |
|||
[[is:Benín]] |
|||
[[it:Benin]] |
|||
[[ja:ベナン]] |
|||
[[jv:Benin]] |
|||
[[ka:ბენინი]] |
|||
[[kaa:Benin]] |
|||
[[kg:Benin]] |
|||
[[kk:Бенин]] |
|||
[[kn:ಬೆನಿನ್]] |
|||
[[ko:베냉]] |
|||
[[ku:Bênîn]] |
|||
[[kw:Benin]] |
|||
[[ky:Бенин]] |
|||
[[la:Beninum]] |
|||
[[lb:Benin]] |
|||
[[li:Benin]] |
|||
[[lij:Benin]] |
|||
[[lmo:Benin]] |
|||
[[ln:Bénin]] |
|||
[[lt:Beninas]] |
|||
[[lv:Benina]] |
|||
[[mg:Benina]] |
|||
[[mk:Бенин]] |
|||
[[ml:ബെനിൻ]] |
|||
[[mn:Бенин]] |
|||
[[mr:बेनिन]] |
|||
[[mrj:Бенин]] |
|||
[[ms:Benin]] |
|||
[[mt:Benin]] |
|||
[[my:ဘီနင်နိုင်ငံ]] |
|||
[[mzn:بنین]] |
|||
[[na:Benin]] |
|||
[[nah:Benin]] |
|||
[[nds:Benin]] |
|||
[[ne:बेनिन]] |
|||
[[nl:Benin]] |
|||
[[nn:Benin]] |
|||
[[no:Benin]] |
|||
[[nov:Benin]] |
|||
[[nso:Benin]] |
|||
[[oc:Benin]] |
|||
[[or:ବେନିନ]] |
|||
[[os:Бенин]] |
|||
[[pa:ਬੇਨਿਨ]] |
|||
[[pam:Benin]] |
|||
[[pdc:Benin]] |
|||
[[pih:Benin]] |
|||
[[pl:Benin]] |
|||
[[pms:Benin]] |
|||
[[pnb:بنین]] |
|||
[[ps:بېنين]] |
|||
[[pt:Benim]] |
|||
[[qu:Binin]] |
|||
[[rm:Benin]] |
|||
[[ro:Benin]] |
|||
[[roa-rup:Benin]] |
|||
[[ru:Бенин]] |
|||
[[rue:Бенін]] |
|||
[[rw:Bene]] |
|||
[[sa:बेनिन्]] |
|||
[[sah:Бенин]] |
|||
[[scn:Benin]] |
|||
[[sco:Benin]] |
|||
[[se:Benin]] |
|||
[[sg:Benëen]] |
|||
[[sh:Benin]] |
|||
[[simple:Benin]] |
|||
[[sk:Benin]] |
|||
[[sl:Benin]] |
|||
[[sn:Benin]] |
|||
[[so:Benin]] |
|||
[[sq:Benini]] |
|||
[[sr:Бенин]] |
|||
[[ss:IBhenini]] |
|||
[[st:Benin]] |
|||
[[stq:Benin]] |
|||
[[su:Bénin]] |
|||
[[sv:Benin]] |
|||
[[sw:Benin]] |
|||
[[szl:Byńin]] |
|||
[[ta:பெனின்]] |
|||
[[te:బెనిన్]] |
|||
[[tg:Бенин]] |
|||
[[th:ประเทศเบนิน]] |
|||
[[ti:ቤኒን]] |
|||
[[tk:Benin]] |
|||
[[tl:Benin]] |
|||
[[tr:Benin]] |
|||
[[ts:Benin]] |
|||
[[tt:Бенин]] |
|||
[[udm:Бенин]] |
|||
[[ug:بېنىن]] |
|||
[[uk:Бенін]] |
|||
[[ur:بینن]] |
|||
[[uz:Benin]] |
|||
[[vec:Benin]] |
|||
[[vi:Bénin]] |
|||
[[vo:Beninän]] |
|||
[[war:Benin]] |
|||
[[wo:Bene]] |
|||
[[wuu:贝宁]] |
|||
[[xal:Бенинмудин Орн]] |
|||
[[yi:בענין]] |
|||
[[yo:Benin]] |
|||
[[zh:贝宁]] |
|||
[[zh-min-nan:Bénin]] |
|||
[[zh-yue:貝寧]] |
|||
[[zu:IBenini]] |
Versione currente de is 21:24, 20 Abr 2022
Coordinadas: 8°50′N 2°11′E / 8.833333°N 2.183333°E
Artìculu in LSC
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Flag_of_Benin.svg/246px-Flag_of_Benin.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Benin_%28orthographic_projection_with_inset%29.svg/245px-Benin_%28orthographic_projection_with_inset%29.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/LocationBenin.svg/245px-LocationBenin.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Coat_of_arms_of_Benin.svg/150px-Coat_of_arms_of_Benin.svg.png)
Su Benìn (AFI: /beˈnin/[4]; in frantzesu /beˈnɛ̃/), ufitzialmente Repùblica de su Benìn, est un'Istadu de s'Àfrica otzidentale, in pretzedentemente connotu cun su nùmene de Dahomey. Tenet istèrrida de 112.620 km² e contat unos 8,8 milliobes de bividores. S'acarat in su sud a su Golfu de su Benìn, in ue sa costa mesurat belle 120 km, làcanat a ovest cun su Togo, a est cun sa Nigèria e a nord cun Burkina Faso e Niger. Non cheret confùndidu cun su regnu de su Benìn, connotu fintzas che a regnu de Edo, chi est oe isparèssidu e chi at tentu orìgine in sa zona a ovest de su delta de su riu Niger. De custu regnu abarrat oe in die s'istadu de Edo, chi faghet parte de sa repùblica federale de Nigèria e tenet a capitale Benìn City. Sa limba ufitziale est su frantzesu.
Su Benìn est una repùblica presidentziale. Sa capitale est Porto-Novo, ma sa sede de su guvernu est Cotonou. Est istadu membru de su ECOWAS.
Istòria
[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]Su regnu Africanu de su Dahomey at tentu orìgine in Benìn. In su de 16 sèculos su regnu, guvernadu dae unu Oba, s'isterriat ultres is atuales làcanas, ammuntende una parte manna de s'Àfrica otzidentale. Fiat fortemente tzentralizadu e aiat istabilidu relatziones cumertziales fundadas in sa trata de sos iscraos cun is europeos, in piessignu cun is colonizadores portughesos e olandesos lòmpidos in ie a acabi de su de 15 sèculos.
In su de 18 sèculos, su Dahomey aiat incumentzadu a s'iscontzare, dende tando sa possibilidade a is frantzesos de pigare su controllu de s'àrea in su 1892. In su 1899, su territòriu fiat intradu a fàghere parte de sa colònia de s'Àfrica Otzidentale Frantzesa, ancora cun su nùmene de Dahomey. In su 1958, ddi fiat garantida s'autonomia che a Repùblica de su Dahomey, e sa prena indipendèntzia at fatu in su 1960.
S'indipendèntzia fiat sighida dae unu perìodu trumentadu, e fiant acontèssidos golpes medas e càmbios de regìmene in antis chi su controllu de su pòdere esseret pigadu dae Mathieu Kérékou, in su 1972. Issu at istabilidu unu regìmene de tipu marxista, e in su 1975 su paisu fiat torradu a numenare Repùblica Populare de su Benìn. Su regìmene de sa Repùblica Populare de su Benìn aiat padèssidu mudàntzias importantes durante s'esistèntzia sua: unu perìodu breve de natzionalismu (1972-1974); una fase sotzialista (1974-1982); e una fase de abertura cara a is paisos otzidentales e su liberalismu econòmicu (1982-1990). In su 1974, suta de s'influssu de is giòvanos rivolutzionàrios su guvernu aiat printzipiadu unu programma sotzialista de nazionalizatzione de is setores istratègicos de s'economia, sa reforma de su sistema educativu, sa criatzione de cooperativas agrìculas e de istruturas de guvernu locale noas, e una campagna pro irraighinare is "fortzas feudales", contende su tribalismu. A sa fine de is annos otanta, Kérékou at abbandonadu su marxismu e at incumentzadu una transitzione dae su sotzialismu a su capitalismu. Fiat bìnchidu in is eletziones de su 1991, ma est torradu a su pòdere cun su votu de su 1996. Dae su 2006 su presidente elègidu est Yayi Boni. Is ùrtimas eletziones presidentziales sunt acontèssidas su 13 martzu 2011, e ant bidu sa cunfirma torra de Yayi Boni.
Àteros progetos
[modìfica | modìfica su còdighe de orìgine]![]() |
Wikimedia Commons tenet files chi ligant a: Benìn |