دوجی وڈی لڑائی
دوسری جنگ عظیم | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
لڑن آلے | |||||||
اتحادی: ![]() ![]() ![]() ![]() |
محوری: ![]() ![]() ![]() | ||||||
آگو | |||||||
![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() | ||||||
نقصان | |||||||
فوجی ہلاکتاں: 17،000،000 شہری ہلاکتاں: 33،000،000 کل ہلاکتاں: 50،000،000 |
فوجی ہلاکتاں: 8،000،000 شہری ہلاکتاں: 4،000،000 کل ہلاکتاں: 12،000،000 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/19/Second_world_war_europe_animation_small.gif)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Second_world_war_asia_1937-1942_map_de.png/250px-Second_world_war_asia_1937-1942_map_de.png)
دوجی وڈی لڑائی انسانی تریخ دی سبھ توں بڑی لڑائی سی اے دنیا دے کئی تھانواں وچ لڑی گئی تے اے 6 وریاں تک ٹردی رہی۔ اس جنگ وچ سب توں زیادہ انسان مارے گۓ۔ دوجی جنگ عظیم 1 ستمبر 1939 چ شروع ہوئی جدوں جرمنی نے پولینڈ تے حملہ کیتا تے جرمنی دے خلاف کئی دوجے دیساں نے لڑائی دا اعلان کیتا۔ اے دیس برطانوی سلطنت تے کج یورپی دیس سن۔ اس حملے توں پہلاں کئی دوجے دیس پہلاں توں ای لڑ رئے سی جیناں چ جپان تے چین ہے گے نیں۔ اس جنگ چ کئی دوجے دیس وی کچھ مسئلیاں دی وجہ توں کد پئے جہیناں وچ پرل ہاربر تے جپان دا حملہ، جرمنی دا روس تے حملہ، تے برطانیا تے ہالینڈ دیاں کالونیاں اتے جاپان دا حملہ شامل نیں۔
1945 چ جنگ مک گئی تے اتحادی فوجاں دی جت ہوئی۔ اس لڑائی دی وجہ توں امریکہ تے روس دنیاں دیاں سپر پاوراں بنیاں تے ایناں دے درمیان سرد جنگ شروع ہوگئی تے اوہ 46 سال تک ٹردی رئی۔ اس جنگ نال افریقہ دی کلونیاں آزاد ہوکر دیس بن گیاں تے سجا یورپ یورپ چ شامل ہوگیا۔
وجہ
[سودھو]جرمنی نوں پہلی وڈی لڑائی دی ہار بڑی مینگی پئی تے اس دی وجہ توں جرمنی نے ورسائی دی ٹریٹی اتے دسخط کیتے۔ اس معاہدے پاروں جرمنی نوں اپنا 13٪ علاقہ چھڈنا پیا، اودی فوج دی گنتی صرف اک لکھ کردتی گئ۔ اودی سمندری فوج دی گنتی صرف 15000 بندا کر دتی گئی تے اوہدے تے اسلحہ بنان، خریدن تے ویچن تے وی روک لا دتی گئی۔ روس دی لوک لڑائی دی وجہ توں اوہ سویت یونین بن گئی جیدا آگو جوزف سٹالن سی۔ اٹلی چ میسولینی نے سرکار بنائی تے 1920 وچ چین چ کیومنٹانگ پارٹی نے چین نوں جوڑیا تے کج ویلے مگروں اوہ کمیونسٹاں نال لڑ پئی۔ جپان بہت تکڑا ہو گیا تے اوہنے ایشیا اتے مل مارنا اپنا حق سمجیا تے اس گل تے چلدیاں اونے چین اتے 1931 چ بہانہ بنا کے ہلہ بول دتا۔
ہٹلر جینے 1923 چ جرمن سرکار اتے مل مارن دی کوشش کیتی سی 1933 چ جرمن چانسلر بن گیا۔ اونے لوک راج ختم کیتی تے ورسائی دی ٹریٹی نوں بدلن لئی فوج کٹھی کرن دا مڈ رکھیا۔ اس گل تے فرانس، برطانیہ تے اٹلی پریشان ہوگۓ۔ فرانس نے اٹلی نال یاری لان لئي اٹلی نوں ایتھوپیا چ کھلا محول دے دتا۔ 1935 چ جدوں جرمن صوبہ سارلینڈ واپس جرمنی نوں ملیا تے ہٹلر نے ورسائی دی ٹریٹی نوں توڑدیاں ہوئیاں فوجی پرتی کرن لگ گیا تے اسلحہ وڈے ناپ تے کھٹا کرنا شروع کر دتا۔ جرمنی نوں روکن لئی اٹلی، فرانس تے برطانیہ رل گے تے سوویت یونین نے فرانس نال یاری لان دی کوشش کیتی پر لیگ آف نیشن دی مرضی ناں ہون دی وجہ توں اے یاری پکی نہ ہو سکی۔ جون 1935 چ برطانیہ نے جرمنی نال سمندری معاہدہ کیتا اس معاہدے چ اے لکھیا سی کہ جرمن بحریہ برطانوی بحریہ دا 35٪ ہوۓ گی پر اس معاہدے نال جرمنی نوں کوئی فرق نہ پیا۔ امریکہ نے ایہ نقشہ ویکھدیاں ہویاں اگست 1935 چ نیوٹرل ہون دا سدا دتا۔ جرمنی تے اٹلی نے روس دے خلاف سپین دی لوک لڑائی دی ہتھونڈائی کیتی تے اس جنگ نوں نویں ہتھیاراں دے تجربے آستے ورتیا۔
اکتوبر 1936 چ جرمنی تے اٹلی نے ایکسس طاقتاں دے ناں نال معاہدہ شورع کیتا اک مہینے بعد جپان نے جرمنی نال کمیونسٹاں دے خلاف معاہدہ کیتا جیدے اتے اٹلی نے اگلے ورے دسخط کر دتے۔ 1937 چ کیومنٹانگ پارٹی تے کمیونسٹاں نے جپان نال کھٹیاں لڑن واسطے آپس دی لڑائی بند کر دتی۔
جنگ
[سودھو]1939
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Invasion_of_Poland-1939.png/250px-Invasion_of_Poland-1939.png)
23 اگست 1939 نوں روس تے جرمنی ماسکو وچ پولینڈ نوں آپس وچ ونڈ دے نیں۔ اک ستمبر 1939 نوں جرمنی پولینڈ اتے ہلہ بول دیندا اے۔ اس دی وجہ توں برطانیہ تے فرانس 3 ستمبر نوں جرمنی دے خلاف لڑائی دا سدا دیندے نیں۔ 17 ستمبر نوں روس پولینڈ دے اپنے ادھے حصے تے مل ماردا اے۔ 30 نومبر نوں روس فنلینڈ تے ہلہ بولدا اے ۔
1940
[سودھو]9 اپریل 1940 نوں جرمنی ڈنمارک تے مل مار کے ناروے تے چڑھائی کر دیندا اے۔ جرمنی دے ڈینمارک تے ناروے اتے حملے دی وجہ سویڈن توں لویا سی جیڑا کہ جرمنی آندا سی پر برطانیہ اوہنون روک لینا چاندا سی۔ اس توں بعد جرمنی فرانس اتے حملہ کر کے اودے تے مل مار لیندا اے۔ 10 مئی نوں جرمنی بیلجیم، نیدرلینڈز تے لکسمبرگ اتے چڑھائی کردا اے۔ اک دو ہفتیاں چ نیدرلینڈز تے بیلجیم ہار جاندے نیں۔ جرمن وہرماخت میجینو بچاؤ کند جیہڑی فرانس نے اپنے بچاؤ لئی بنائی سی اوھدے اتے توں ول کھا کے ارڈین دے اوکھے تھاں وچوں دی ہوندی ہوئی فرانس تے چڑھائی کردی اے۔ برطانیہ دی فوج نوں چھیتی نال اپنا سمان چھڈ کے ڈنکرک توں سمندری جہازاں تے برطانیہ نسنا پیا۔ 10 جون نوں اٹلی فرانس تے برطانیہ دے برخلاف لڑائی دا ہوکا دیندا اے۔ 22 جون 1940 نوں فرانس ہتھیار سٹ دیندا اے۔ جپان دے چین اتے مل مارن آستے حملے دی وجہ توں امریکہ اودے اتے کئی شیواں دی پبندی لا دیندا اے۔ اٹلی یونان اتے چڑھائی کردا اے تے کج دناں بعد اوہ مار کھا کے واپس البانیا ٹر پیندا اے۔ فرانس دے مکن مگروں جرمن لفتوفا برطانیہ نال ہوائی لڑائی کردی جیدے تے اوہنوں جت نئیں ہوندی تے ایس کرکے برطانیہ تے چڑھائی کرن دی سوچ چھڈنی پیندی اے۔ جرمن سمندری فوج تے یو کشتیاں برطانیہ دے سمندری جہازاں دا ول شکار کردے نیںی۔
1941
[سودھو]اٹلی دیاں فوجاں افریقہ چ کافی مار کھاندیاں نیں تے ہٹلر اٹلی دی مدد لئی فوج پیجدا اے۔ اسی ویلے چرچل وی یونان اتے زور رکھن واسطے اودی مدد لئی ہور فوج پیج چھڈدا اے۔ لبیا توں اٹلی تے جرمنی دیاں فوجاں رل کے اتحادیاں اتے حملہ کردیاں نے تے اک مہینے چ اتحادی مصر تک پچھے ہو جاندے نیں۔ جرمنی اپریل چ یونان، بلقان تے یوگوسلاویہ اتے چڑھائی کردا اے۔ اس وجہ توں اتحادی اوتھوں نکل جاندے نیں۔
22 جون 1941 نوں جرمنی تے اوہدے سنگی دیس سوویت یونین تے اوپریشن باربروسا دے ناں نال چڑھائی کردے نیں۔ گرمیاں وچ ای یوکرین تے بالٹک دیساں تے مل مارلیندے نیں تے نالے سوویت یونین نوں ڈاہڈا پھٹڑ وی کردے نیں۔ جولائی وچ برطانیہ تے سوویت یونیں اک جٹ بندے نیں۔ دو مہینیاں وچ جرمن فوج تیزی نال اگے وددی اے پر پالے وچ ماسکو توں تھوڑے پینڈے تے اوہنوں روک لیا جاندا اے۔ بلتسکریگ دا زور ٹٹ جاندا اے تے سوویت فوج نوں مکایا ناں جا سکیا۔ چڑھدے ولوں نویں سوویت فوجی آن پاروں جرمن فوج نوں پچھے ول تکیا جاندا اے۔
نومبر 1941 وچ اتحادی اٹلی دیاں فوجاں نوں اتلے افریقہ وچ پچھے کردندے نیں۔ جرمن مہرماخت رومیل نوں اوتھے پیجدی اے تے رومیل برطانوی فوج نوں العالمین مصر تک لیجاندا اے۔
7 دسمبر 1941 نوں جپان امریکہ دے بحرالکاہل وچ جزیرہ ہوائی تے بمب سٹدا اے۔
1942
[سودھو]جپانی فوجاں چڑھدے دکھنی ایشیاء دے دیساں تے وی چڑھائی کردیاں نیں تے اپریل 1942 تک ملایا انڈونیشیا سنگاپور تے برما اوہدیاں فوجاں کول سن۔ مئی 1942 وچ فلپائن وی اوہدے اگے ہتھیا سٹ دیندا اے۔ جون 1942 وچ جپانی سمندری فوج نوں امریکہ ہتھوں مڈوے دی لڑائی وچ ہار ہوندی اے تے ایس مگروں اوہدیاں فوجاں دے جتن دا سلسلہ وی رک جاندا اے۔
جون 1942 وچ جرمن فوج دکھنی روس وچ قفقاز دے تیل دے کھوواں ول اگے وددی اے پر سٹالن گراڈ دی لڑائی وچ ایہ فوج کیرے وچ آجاندی اے بندی بنا ؤی جاندی اے۔ اگست 1942 وچ اتلے افریقہ وچ جرمن فوج الآلمین دی لڑائی وچ ایس تھاں تے رک جاندے تے اتحادی ایہونوں پچھے تکن لگ جاندے نیں۔
1943
[سودھو]مئی 1943 وچ امریکی تے انگریزی فوجاں اتلے افریقہ توں جرمن اطالوی فوجاں دا صفایا کردندیاں نیں۔ جولائی وچ کرسک دی لڑائی وچ جرمن فوج نوں روس وج اک وڈی ہار سلنی پیندی اے۔ ایس لڑائی چ ہار مگروں جرمن فوج دا پجھے ہٹن دا مڈ پیا تے اے فیر اگے ناں ود سکی تے سویت فوج سی ہن جیہڑی اگے ود رئی سی۔ 9 جولائی 1943 نوں اتحادی فوجاں سسلی تے اتردیاں نیں تے ایسے مہینے میسولینی نوں پھڑ لیا جاندا اے۔ اپلی نال صلح ہون دے مگروں اتجادی فوجاں اٹلی وچ آندیاں نیں۔ ایس تے جرمن فوج اٹلی آندی اے تے اتحادیاں دے اگے ودھن نوں روکدی اے۔ جرمن فوج مسولینی نوں وی چھڑواندی اے تے اوہنوں فیر سرکار دا آگو بناندی اے۔
1944
[سودھو]1944 دے مڈھ وچ سوویت فوج لینن گراڈ دا لماں کیرا توڑدی اے۔ مئی وچ اوہ کریمیا واپس لیندی اے۔ 4 جون 1944 نوں روم تے اتحادی فوجاں مل ماردیاں نیں تے جرمن فوج نوں ہور پچھے ہونا پیندا اے۔
6 جون 1944 نوں اتحادی سمندر ولوں نارمنڈی، فرانس تے چڑھائی کردے نیں 25 اگست نوں پیرس توں جرمناں نوں نکلنا پیندا اے تے اتحادی اوہناں نوں رہائن ول تکدے نیں۔ 22 جون نوں وشکارلی جرمن فوج دا صفایا کردتا جاندا اے۔ رومانیہ تے بلغاریہ اتحادیاں ول ہوجاندے نیں۔ ستمبر 1944 وچ یوگوسلاویہ یونان البانیا جرمن فوج دے ہتھوں نکل جاندے نیں۔ فنلینڈ سوویت یونین نال صلح کردا اے تے اتحادیاں نال رل جاندا اے۔ جون تے اکتوبر وچ امریکی سمندری فوجاں جپانی سمندری فوج نوں ڈاہڈی مار دینیاں نیں۔
1945
[سودھو]16 دسمبر نوں چلی جرمن چڑھائی نوں جنوری 1945 وچ لڑائی دے لیندے لڑائی ویہڑے وج روک لیا جاندا اے۔ جنوری 1945 وچ سوویت پولینڈ تے چڑھائی کردے نیں۔ 4 فروری نوں امریکی برطانوی تے سوویت آگو یالٹا کانفرنس وچ ملدے نیں۔ فروری وچ سوویت فوج پومرینیا تے سائلیشیا تے مل ماردی اے۔ مارچ وچ رہائن پار کرن مکروں لیندی اتحادی فوجاں خاص جرمنی وج وڑدیاں نیں۔ اپریل دے انت وچ سوویت فوج برلن نوں کیرے وچ لیلیندی اے۔ 25 اپریل نوں دونویں فوجاں سوویت تے اتحادی الب دریا تے ملدیاں نیں۔ 30 اپریل نوں برلن دی لڑائی مگروں ریشتاگ تے سوویت فوج اپنے ہتھ وچ لیندی اے تے 30 اپریل نوں ای ہٹلر اپنے آپ نوں مکا دیندا اے۔ اوس توں دو دن پہلے میسولینی وی ماریا گیا سی۔کارل ڈونٹز ہٹلر دی تھاں لیندا اے۔ جرمن فوج 8 مئی نوں ہتھیار سٹ دیندی اے۔
لڑائی مگروں
[سودھو]لڑائی مگروں آسٹریا تے جرمنی سنگی دے پربندھ تھلے آندے نیں۔ آسٹریا نیوٹرل ہوجاندا اے تے اوہد اسے سیاسی جٹ نال جوڑ نہیں ریندا۔ جرمنی نوں سوویت یونین تے لیندیاں طاقتاں لیندے تے چڑھدے مل مارے تھانواں وچ پلٹ دیندیاں نیں۔ جرمنی تے چڑھیا نازی رنگ لان لئی کئی کم کیتے جاندے نیں۔ نازی مجرماں نوں عدالتاں وچوں سزا دتی جاندی اے۔ نازیاں نوں وڈے عہدیاں توں لا دتا جاندا اے۔
جرمنی کولوں لڑائی تون پہلاں 1937 ویلے دے تھاں دا چوتھا حصہ کھولیا جاندا اے۔ لیندے ول سائلیشیا، نیومارک، تے چوکھا سارا پومرینیا پولینڈ نوں دتا گیا۔ چڑھدا پرشیا پولینڈ تے سوویت یونین نے آپس وچ ونڈ لیا تے 90 لکھ جرمناں نوں ایہناں صوبیاں وچوں کڈ دتا جاندا اے۔ 30 لکھ سوڈیٹن لینڈ چیکوسلویکیہ توں کڈے گۓ۔ 1950 دے دھاکے وچ لیندے جرمنی وچ ہر پنجواں جرمن مہاجر سی۔ سوویت یونین نے کرزن لیک دے چڑھدے ول دے پولینڈ دے تھاں تے (اوتھوں 20 لکھ پول کڈے گۓ)، چڑھدا رومانیہ، چڑھدے فنلینڈ دے کج انگ تے بالٹک دیساں تے مل مار لیا۔
امن نوں بنائی رکھن لئی سنگی جٹ نے یونائیثڈ نیشنز بنائی جیہڑی 24 اکتوبر 1945 نوں بنی۔ ساری دنیا دے انساناں لئی انسانی حقاں دا اک سدا 1948 وچ منیا گیا۔ لڑائی جتن والے 5 دیس: امریکہ، برطانیہ، فرانس، چین، تے سوویت یونین یونائیثڈ نیشنز دی سیکیورٹی کونسل دے 5 پکے سنگی سن۔ تائیوان 1971 تک سیکیورٹی کونسل وچ چین دی تھاں بیٹھا ریا تے سوویت یونین دے ٹٹن مگروں روس اوہدی تھاں لیندا اے۔
لڑائی مگروں ہون والی ونڈ وچ دنیا نیٹو (جیدا آگو امریکہ سی) تے وارسا پیکٹ (جیدا آگو سوویت یونین سی) ورگے دو لڑاکے جٹاں وچ ونڈی گئی تے دوناں جثاں دے وشکار ٹھنڈی لڑائی چلی تے اسلحہ بنان دی اک دوڑ سی۔ دوناں جٹاں دی آپس وج تے لڑائی ناں ہوئی پر دور دیاں لڑائیاں جلدیاں ریاں۔
ایشیاء وچ سوویت یونین سخالین تے کورائل جزیرے تے مل ماردا اے۔ امریکہ جپان تے تے بحرالکاہل وچ ایدے جزیریاں تے مل ماردا اے۔ کوریا جیہڑا پہلے جپان کول سی اوہ امریکہ تے سوویت یونین دے وشکار ونڈیا جاندا اے۔ ایس تے کوریا دی لڑائی وی ہوئی۔ چین وچ کمیونسٹ جدے نیں تے فلسطین تے یہودی دیس اسرائیل بنایا گیا جیہڑا ہلے تک اک رپھڑ اے۔
جرمنی دے بارے ایہ سوچ سی جے ایہنوں اک وائی بیجی والا دیس بنا دتا جاوے تے ایس سوچ تے کم کرن نال یورپ دی لڑائی مگروں کم کاج تے بپار جیہڑا جرمنی نال جڑیا سی اوہدوڑ ناں بن سکی۔ فیر ایس سوج نوں پلٹنا پیا۔ مارشل پلان دے ناں تے یورپ دی امریکہ نے ہتھ ونڈائی کیتی تے یورپ اٹھ کھڑا ہویا تے جرمنی ٹھیک ہون وچ سب توں اگے سی۔ اینج ای اٹلی فرانس سوویت یونین تے جپان اٹھے۔
دوسری عالمی جنگ: ٹائم لائن
[سودھو]18 ستمبر 1931
جاپان منچوریا اُتے حملہ آور ہُندا اے۔
2 اکتوبر 1935 - مئی 1936
فاشسٹ ملک اٹلی دا ایتھوپیا اُتے حملہ ہُندا اے۔ فتح دے بعد اوہ ایتھوپیا اُتے قبضہ کر لیندا اے۔
25 اکتوبر - یکم نومبر 1936
نازی جرمنی تے فاشسٹ اٹلی 25 اکتوبر نوں تعاون دے معاہدے اُتے دستخط کردے نيں؛ یکم نومبر نوں روم ۔ برلن اتحاد دا اعلان ہُندا اے۔
25 نومبر 1936
نازی جرمنی تے سلطنت جاپان اینٹی کومنٹم معاہدے اُتے دستخط کردے نيں۔ ایہ معاہدہ سوویت یونین تے بین الاقوامی کمیونسٹ تحریک دے خلاف سی۔
7 جولائی 1937
جاپان چین اُتے حملہ کر کے بحر اوقیانوس دے علاقے وچ دوسری عالمی جنگ کيتی ابتدا کردا اے۔
13-11 مارچ 1938
جرمنی آسٹریہ نوں آنشلس وچ شامل کردا اے۔
29 ستمبر 1938
جرمنی، اٹلی، برطانیہ تے فرانس میونخ سمجھوتے اُتے دستخط کردے نيں جس توں چیکوسلاوک جمہوریہ سوڈیٹین لینڈ نوں نازی جرمنی دے حوالے کرنے اُتے مجبور ہوئے گئی۔ اِس وچ چیکوسلاوک فوج دی اہم ترین دفاعی پوزیشناں وی شامل سن۔
15-14 مارچ 1939
جرمن دباؤ دے تحت سلاوک لوک اپنی آزادی دا اعلان کردے نيں تے سلاوک جمہوریہ دی تشکیل کردے نيں۔ جرمن میونخ سمجھوتے دی خلاف ورزی کردے ہوئے چیک علاقےآں اُتے قبضہ کر کے بوہیمیا تے موراویا دے ماتحت علاقے قائم کردے نيں۔
31 مارچ
1939 فرانس تے برطانیہ پولش ریاست دی سرحداں نوں تحفظ دینے دی ضمانت دیندے نيں۔
15-7 اپریل 1939 فاشسٹ اٹلی البانیہ اُتے حملہ کر کے اُس اُتے قبضہ کر لیندا اے۔
23 اگست 1939
نازی جرمنی تے سوویٹ یونین عدم جارحیت دے معاہدے تے اک ترمیم شدہ دستاویز اُتے دستخط کردے نيں جس دی رو توں مشرقی یورپ نوں اپنے زیر اثر علاقےآں وچ تقسیم کر ليا جاندا اے۔
یکم ستمبر 1939
جرمنی پولینڈ اُتے حملہ کردا اے جس توں یورپ وچ دوسری عالمی جنگ دا آغاز ہوجاندا اے۔
3 ستمبر 1939
برطانیہ تے فرانس پولینڈ دی سرحداں دے تحفظ دے وعدے دا پاس کردے ہوئے جرمنی دے خلاف اعلان جنگ کر دیندے نيں۔
17 ستمبر 1939
مشرق دی جانب توں سوویٹ یونین پولینڈ اُتے حملہ کر دیندا اے۔
29-27 ستمبر 1939
وارسا 27 ستمبر نوں ہتھیار ڈال دیندا اے۔ پولینڈ دی حکومت رومانیہ دے راستے فرار ہوئے کے جلاوطنی اختیار کر لیندی اے۔ جرمنی تے سوویٹ یونین پولینڈ نوں آپس وچ تقسیم کر لیندے نيں۔
30 نومبر 1939 توں 12 مارچ 1940
سوویٹ یونین فن لینڈ اُتے حملہ آور ہُندا اے جس توں اوہ جنگ چھڑ جاندی اے جسنوں موسم سرما دی جنگ توں موسوم کيتا جاندا اے۔ فن لیند جنگ بندی دی درخواست کردا اے جس دے نتیجے وچ اُسنوں لیگوڈا جھیل دے شمالی ساحل تے بحیرہ منجمد شمالی دی جانب فن لینڈ دا مختصر ساحل سوویٹ یونین دے قبضے وچ چلے جاندا اے۔
9 اپریل 1940 – 9 جون 1940
جرمنی ڈنمارک تے ناروے اُتے حملہ کردا اے۔ ڈنمارک حملے دے پہلے روز ہی ہتھیار ڈال دیندا اے جدوں کہ ناروے 9 جون تک جنگ جاری رکھدا اے۔
10 مئی 1940 – 22 جون 1940
جرمنی مغربی یورپ وچ فرانس تے شمال مغربی ملکاں اُتے حملہ کر دیندا اے۔ لیگزمبرگ اُتے 10 مئی نوں قبضہ ہوئے جاندا اے جدوں کہ ہالینڈ 14 مئی نوں تے بیلجیم 28 مئی نوں ہتھیار ڈال دیندا اے۔ 22 جون نوں فرانس جنگ بندی دے اک معاہدے اُتے دستخط کردا اے جس دی رو توں جرمن فرانس دے شمالی نصف حصے تے بحر اوقیانوس توں ملحقہ تمام ساحلی علاقے اُتے قابض ہوئے جاندے نيں۔ جنوبی فرانس وچ جرمن نواز حکومت قائم ہُندی اے جس دا دارلاحکومت وکی قرار پاندا اے۔
10 جون 1940
اٹلی جنگ وچ شامل ہوئے جاندا اے۔ اٹلی 21 جون نوں جنوبی فرانس اُتے حملہ کردا اے۔
28 جون 1940
سوویٹ یونین رومانیہ نوں مجبور کر دیندا اے کہ اوہ مشرقی صوبے بیساریبیا تے بوکووینا دا شمالی نصف حصہ سوویت یوکرین دے حوالے کے دے۔
14 جون 1940 – 6 اگست 1940
سوویت یونین 14 توں 18 جون نوں بالتیک ریاستاں اُتے قبضہ کر لیندا اے تے اِنہاں وچوں ہر ریاست وچ 14 تے 15 جولائی نوں اک سازش دے ذریعے حکومت دا تختہ اُلٹ کر کمیونسٹ حکومت قائم کر دیندا اے تے 3 توں 6 اگست نوں اُنہاں اُتے قبضہ کر کے اُنئيں سوویت جمہوریاواں وچ تبدیل کر دیندا اے۔
10 جولائی 1940 توں 31 اکتوبر 1940
برطانوی لڑیائی توں موسوم ہوائی جنگ نازی جرمنی دی شکست اُتے ختم ہُندی اے۔
30اگست 1940
دوسرا ویانا ایوارڈ۔ جرمنی تے اٹلی ثالث دا کردار ادا کردے ہوئے ٹرانسلوانیہ دے متنازعہ صوبے دی رومانیہ تے ہنگری دے درمیان تقسیم دا فیصلہ کردے نيں۔ شمالی ٹرانسلوانیہ ہتھ توں نکل جانے دے نتیجے وچ رومانیہ دا بادشاہ کیرل اپنے بیٹے مائیکل دے حق وچ دستبردار ہونے اُتے مجبور ہوئے جاندا اے تے ایويں جنرل آئیون اینٹونیسکو دی سربراہی وچ اک مطلق العنان حکومت اقتدار وچ آندی اے۔
13 ستمبر 1940
اٹلی اپنے مقبوضہ ملک لیبیا توں برطانیہ دے زیر تسلط ملک مصر اُتے حملہ کردا اے۔
27 ستمبر 1940
جرمنی، اٹلی تے جاپان سہ فریقی معاہدے اُتے دستخط کردے نيں۔
اکتوبر 1940
اٹلی 28 اکتوبر نوں البانیہ توں یونان اُتے حملہ کردا اے۔
نومبر
1940 سلواکیہ (23 نومبر)، ہنگری (20 نومبر) تے رومانیہ (22 نومبر) نوں حلیف ملکاں دی صف وچ شامل ہوئے جاندے نيں۔
فروری 1941
جرمنی شمالی افریقہ وچ کمزور پڑدی ہوئی اطالوی فوجاں دی مدد دے لئی افریقہ کور نوں روانہ کردا اے۔
یکم مارچ 1941
بلغاریہ حلیف ملکاں وچ شامل ہوئے جاندا اے۔
6 اپریل 1941 - جون 1941
جرمنی، اٹلی، ہنگری تے بلغاریہ یوگوسلاویہ اُتے حملہ کر کے اُس دے ٹکڑے کر دیندے نيں۔ یوگوسلاویہ 17 اپریل نوں ہتھیار ڈال دیندا اے۔ جرمنی تے بلغاریہ اٹلی دی مدد دے لئی یونان اُتے حملہ کر دیندے نيں۔ یونان وچ اُنہاں دے خلاف مزاحمت جون 1941 دے شروع وچ ختم ہوئے جاندی اے۔
10 اپریل 1941
دہشتگرد اُستاسا تحریک دے لیڈر ناں نہاد آزاد ریاست کروئیشیا دے قیام دا اعلان کردے نيں۔ اِس نويں ریاست وچ بوسنیا تے ہرزیگووینا دے صوبے شامل نيں۔ جرمنی تے اٹلی اِس نويں ریاست نوں فوراً تسلیم کر لیندے نيں۔ کروئیشیا 15 جون نوں رسمی طور اُتے حلیف قوتاں دے نال مل جاندا اے۔
22 جون 1941 - نومبر 1941
نازی جرمنی تے اُس دے حلیف (سوائے بلغاریہ کے) سوویت یونین اُتے حملہ کر دیندے نيں۔ اِس حملے توں فوراً پہلے فن لیند موسم سرما دی جنگ سمیت جنگ بندی دے معاہدے دے تحت اپنے کھوئے ہوئے علاقےآں دی تلافی دی خاطر حلیف قوتاں دی صف وچ کھڑا ہوئے جاندا اے۔ جرمن فوجاں تیزی دے نال بالتیک ریاستاں نوں روندتی ہوئی اگے ودھدی نيں تے فن لینڈ دی شمولیت دے بعد ستمبر تک لینن گراڈ (سینٹ پیٹڑزبرگ) دا محاصرہ کرنے وچ کامیاب ہوئے جاندیاں نيں۔ جرمن اگست دے شروع وچ سوویت یونین دے وسطی علاقے وچ سمالینسک اُتے قبضہ کر لیندے نيں تے فیر اکتوبر وچ ماسکو دی جانب پیش قدمی کردے نيں۔ جنوب وچ جرمن تے رومانین فوجی ستمبر وچ کئیو Kyiv تے نومبر وچ ڈون دریا اُتے واقع مقام روستوو فتح کر لیندے نيں۔
6 دسمبر 1941
سوویت جوابی حملے نے جرمناں نوں ماسکو دے گردونواح توں بدنظمی دی حالت وچ پسپا ہونے اُتے مجبور کر دتا۔ < P>7 دسمبر 1941
جاپان پرل ھاربر اُتے بمباری کردا اے۔
8 دسمبر 1941
امریکا جاپان دے خلاف اعلان جنگ کر کے دوسری عالمی جنگ وچ شامل ہوئے جاندا اے۔ جاپانی فوجی فلپائن، فرینچ انڈو چائنا (ویت نام، لاؤس، کمبوڈیا) تے برطانوی سنگاپور پہنچ جاندے نيں۔ اپریل 1942 تک فلپائن، انڈوچائنا تے سنگاپور جاپانی قبضے وچ چلے جاندے نيں۔
13-11 دسمبر 1941
نازی جرمنی تے اُس دے حلیف ملکاں امریکا دے خلاف اعلان جنگ کر دیندے نيں۔
30 مئی 1942 - مئی 1945
برطانیہ کون (کولون) اُتے بمباری کردا اے تے اِس طرح جنگ نوں پہلی مرتبہ جرمنی دے اندر لے جاندا اے۔ اگلے تن برس دے دوران برطانیہ تے امریکا دی بمباری توں جرمنی دا شہری علاقہ کھنڈر وچ تبدیل ہوئے جاندا اے۔
جون 1942
برطانیہ تے امریکا دی بحری فوجاں جاپانی بحریہ دی بحرالکاہل وچ پیش قدمی سمندر دے وچکار روک دیندی نيں۔
28 جون 1942 - ستمبر 1942
جرمنی تے اُس دے حلیف سوویت یونین وچ اک نواں حملہ شروع کردے نيں۔ جرمن فوجی لڑدے ہوئے ستمبر دے وسط وچ وولگا دریا دے نیڑے شہر اسٹالن گراڈ (وولگوگراڈ) جا پہنچدے نيں تے جزیرہ نما کریمیا اُتے قبضے دے بعد یورپ تے ایشیاء دے درمیانی علاقے کاکیسس دے اندر دور تک پہنچ جاندے نيں۔
اگست ۔ نومبر 1942
امریکی فوجاں نے آسٹریلیہ دی جانب جزیراں دی طرف جاپان دی پیش قدمی نوں سولومن آئی لینڈز وچ گواڈل کنال دے مقام اُتے روک دتا۔
24-23 اکتوبر 1942
برطانوی فوجاں مصر دے مقام الامین وچ جرمن تے اٹلی دی فوجاں نوں شکست دیندی نيں تے ایويں حلیف فوجاں نوں انتہائی افراتفری دی حالت وچ تمامتر لیبیا نوں خالی کردے ہوئے تیونس دے مشرقی ساحل دی جانب دھکیلے جانے اُتے مجبور کر دیندی نيں۔
8 نومبر 1942
امریکی تے برطانوی فوجی فرینچ شمالی افریقہ وچ الجزائر تے مراکش دے ساحلاں اُتے کئی تھاںواں اُتے اُتر جاندے نيں۔ اِس حملے دے خلاف دفاع وچ وکی فرینچ فوجاں دی ناکامی دے باعث اتحادی فوجاں نوں تیزی توں تیونس دی مغربی سرحداں دی جانب پیش قدمی دا موقع مل جاندا اے تے اِس دے نتیجے وچ 11 نومبر نوں جرمنی جنوبی فرانس اُتے قابض ہوئے جاندا اے۔
23 نومبر 1942 – 2 فروری 1943
سوویت فوجاں جوابی حملہ کردیاں نيں تے اسٹالن گراڈ دے شمال مغرب تے جنوب مغرب دی جانب ہنگری تے رومانیہ دی فوجاں نوں چیرتی ہوئی جرمنی دی چھیويں فوج نوں شہر وچ محصور کر دیندی نيں۔ واپس آنے یا سوویت حصار توڑ کر باہر نکلنے توں ہٹلر دی طرف توں منع کيتے جانے دی وجہ توں چھیويں فوج دے زندہ بچ جانے والے فوجی 30 جنوری تے 2 فروری 1943 نوں ہتھیار ڈال دیندے نيں۔
13 مئی 1943
تیونس وچ حلیف فوجاں اتحادی فوجاں دے اگے ہتھیار ڈال دیندی نيں تے ایويں شمالی افریقہ دی مہم دا خاتمہ ہوئے جاندا اے۔
10 جولائی 1943
امریکا تے برطانیہ دے فوجی سسلی وچ اتردے نيں۔ اگست دے وسط تک سسلی اُتے اتحادیاں دا کنٹرول ہوئے جاندا اے۔
5 جولائی 1943
جرمن سوویت یونین وچ کرسک دے نیڑے ٹینکاں توں اک بہت وڈا حملہ کردے نيں۔ سوویت یونین اک ہفتے دے اندر اِس حملے نوں ناکام بنا دیندا اے تے خود اپنے حملے دا آغاز کر دیندا اے۔
25 جولائی 1943
اٹلی وچ فاشسٹ گرینڈ کونسل بینیٹو میسولینی نوں اقتدار توں وکھ کر دیندی اے تے ایويں اٹیلین مارشل پئیٹرو بیڈوگلیو دے لئی نويں حکومت بنانے دا موقع مل جاندا اے۔
8 ستمبر 1943
بیڈوگلیو حکومت بغیر کسی شرط دے اتحادیاں دے اگے ہتھیار ڈال دیندی اے۔ جرمن فوری طور اُتے روم تے شمالی اٹلی دا کنٹرول سنبھال لیندے نيں تے اوتھے مسولینی دی سربراہی وچ اک کٹھ پتلی فاشسٹ حکومت قائم کر دیندی اے جسنوں جرمن کمانڈو اِس مقصد دے لئی 12 ستمبر نوں قید توں آزاد کر دیندے نيں۔
9 ستمبر 1943
اتحادی فوج سالرنو تے نیپلز دے ساحلاں اُتے اترتی اے۔
6 نومبر 1943
سوویت فوجاں کئیو نوں آزاد کرا لیندی نيں۔
22 جنوری 1944
اتحادی فوجاں کامیابی دے نال روم دے جنوب وچ اینزیو پہنچ جاندیاں نيں۔
19 مارچ 1944
ہنگری دی طرف توں حلیف شراکت توں وکھ ہوجانے دے خدشے دے تحت جرمنی ہنگری اُتے قبضہ کر لیندا اے تے اوتھے دے بادشاہ ایڈمرل مکلوس ھورتھی نوں مجبور کردا اے کہ اوہ اک جرمن نواز منسٹر پریذیڈنٹ دا تقرر کرے۔
4 جون 1944
اتحادی فوجاں روم نوں آزاد کرا لیندی نيں۔ چھ ہفتےآں دے اندر برطانیہ تے امریکا دے بمبار جہاز پہلی مرتبہ مشرقی جرمنی دے اندر ٹھکانےآں نوں نشانہ بنا سکدے سن ۔
6 جون 1944
برطانوی تے امریدیاں فوجاں فرانس وچ نارمنڈی دے ساحلاں اُتے اترتی نيں جس جرمناں دے خلاف "دوسرا محاذ" کھل جاندا اے۔
22 جون 1944
سوویت فوجاں مشرقی بائیلو رشیا (بیلا روس) وچ اک وڈا حملہ کردیاں نيں تے جرمن آرمی گروپ سنٹر نوں تباہ کر کے جرمن فوجاں نوں یکم اگست نوں مرکزی پولینڈ وچ مغرب دی جانب وارسا دے سامنے وسٹولا دریا دی جانب دھکیل دتا۔
25 جولائی 1944
برطانیہ تے امریکا دیاں فوجاں نارمنڈی دے ساحل اُتے منقسم ہوئے جاندیاں نيں تے تیزی توں مشرق وچ پیرس دا رُخ کردیاں نيں۔
یکم اگست 1944 – 5 اکتوبر 1944
غیر اشتراکی خفیہ داخلی فوج سوویت فوجاں دی آمد توں پہلے ہی وارسا نوں آزاد کرانے دی کوشش وچ جرمناں دے خلاف اُٹھ کھڑی ہُندی اے سوویت افواج دی پیش قدمی وسٹولا دے مشرقی ساحل اُتے روک دتی جاندی اے۔ 5 اکتوبر نوں جرمن وارسا وچ لڑنے والی داخلی فوج دے بچے کھچے فوجیاں دی طرف توں ہتھیار سُٹن دی پیشکش نوں قبول کر لیندے نيں۔
15 اگست 1944
اتحادی افواج جنوبی فرانس وچ نائس دے نیڑے اترتی نيں تے تیزی دے نال شمال مشرق وچ دریائے رائن دی جانب پیش قدمی کردیاں نيں۔
25-20 اگست 1944
اتحادی فوجاں پیرس پہنچ جاندیاں نيں۔ 25 اگست نوں آزاد فرانسیسی افواج اتحادی فوجاں دی مدد توں فرانسیسی راجگڑھ وچ داخل ہوئے جاندیاں نيں۔ ستمبر تک اتحادی افواج جرمن سرحد تک پہنچ جاندیاں نيں تے دسمبر تک تقریباً تمام تر فرانس ، بیلجیم دے بیشتر حصے تے جنوبی ہالینڈ دے حصےآں نوں آزاد کرا لیا جاندا اے۔
23 اگست 1944
سوویت فوجاں دے پرٹ دریا اُتے نمودار ہونے توں رومانیہ دی حذب اختلاف دی حوصلہ افزائی ہُندی اے تے اوہ اینٹونیسکو حکومت دا تختہ اُلٹ دیندی اے۔ نويں حکومت امن دا معاہدہ طے کردی اے تے فوری طور اُتے جنگ وچ وفاداری تبدیل کر کے مخالف اتحاد وچ چلی جاندی اے۔ رومانیہ دی طرف توں وفاداری تبدیل کرنے دے اقدام توں بلغاریہ 8 ستمبر نوں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور ہوئے جاندا اے تے اکتوبر وچ جرمن وی یونان، البانیا تے جنوبی یوگوسلاویہ توں نکل جانے اُتے مجبور ہوئے جاندے نيں۔
29 اگست 1944 – 27 اکتوبر 1944
کمیونسٹ تے غیر کمیونسٹ دونے اُتے مشتمل سلاوک قومی کونسل دی قیادت وچ خفیہ سلاوک مزاحمتی دستے جرمناں تے مقامی فاشسٹ سلاوک حکومت دے خلاف اُٹھ کھڑے ہُندے نيں۔ 27 اکتوبر نوں جرمن مزاحمت دے صدر مقام بینسکا بیسٹریکا اُتے قبضہ کر لیندے نيں تے ایويں منظم مزاحمت نوں کچل دیندے نيں۔
12 ستمبر 1944
فن لینڈ حلیف قوتاں دا نال چھڈ کے سوویت یونین دے نال امن دا معاہدہ کر لیندا اے۔
20 اکتوبر 1944
امریکی فوجی فلپائن پہنچدے نيں۔
15 اکتوبر 1944
ہنگری دی فاشسٹ ایرو تحریک ہنگری دی حکومت نوں سوویت یونین دے نال ہتھیار سُٹن توں متعلق مزاکرات توں روکنے دے لئی جرمن حمایت دے نال حکومت دا تختہ اُلٹ دیندی اے۔
16 دسمبر 1944
جرمن مغرب دی جانب اپنا آخری حملہ کردے نيں جسنوں بلج دی لڑیائی دا ناں دتا جاندا اے۔ ایہ حملہ بیلجیم نوں دوبارہ فتح کرنے تے جرمن سرحد دے نال نال موجود اتحادی فوجاں وچ دراڑ ڈالنے دے لئی کيتا گیا۔ یکم جنوری 1945 نوں جرمن پسپا ہونا شروع ہوئے جاندے نيں۔
12 جنوری 1945
سوویت یونین اک نواں حملہ شروع کردا اے تے جنوری وچ وارسا تے کراکاؤ نوں آزاد کرا لیندا اے۔ سوویت یونین دو مہینے دے محاصرے دے بعد 13 فروری نوں بوڈاپیسٹ اُتے قبضہ کر لیندا اے تے جرمن تے اُنہاں دے ہنگیرین حلیفاں نوں اپریل دے آغاز وچ ہنگری توں نکالنے وچ کامیاب ہوئے جاندا اے۔ براٹسلاوا پر4 اپریل نوں قبضے دے بعد سلواکیا ہتھیار سُٹن اُتے مجبور ہوئے جاندا اے تے 13 اپریل نوں ویانا اُتے وی سوویت یونین دا قبضہ ہوئے جاندا اے۔
7 مارچ 1945
امریکی فوجی ریماگین اُتے رائن دریا پار کر جاندے نيں۔
16 اپریل 1945
سوویت یونین برلن دا محاصرہ کردے ہوئے اپنے آخری حملے دا آغاز کردا اے۔
اپریل 1945
یوگوسلاویہ کمیونسٹ پارٹی لیڈر جوسپ ٹیٹو دی سرکردگی وچ عسکریت پسند دستے زغرب اُتے قبضہ کر لیندے نيں تے اُستاسا حکومت دا تختہ اُلٹ دیندے نيں۔ استاسا دی اعلٰی قیادت اٹلی تے آسٹریہ فرار ہوئے جاندی اے۔
30 اپریل 1945
ہٹلر خود کشی کر لیندا اے۔
7 مئی 1945
جرمنی مغربی اتحادیاں دے اگے ہتھیار ڈال دیندا اے۔
9 مئی 1945
جرمنی سوویت یونین دے اگے ہتھیار ڈال دیندا اے۔
مئی 1945
اتحادی فوجاں اوکی ناوا فتح کر لیندی نيں جو جاپان دے وڈے جزیرے توں پہلے آخری اسٹاپ سی۔
6 اگست 1945
امریکا ہیروشیما اُتے ایٹم بم گراندا اے۔
8 اگست 1945
سوویت یونین جاپان دے خلاف اعلان جنگ کر دیندا اے تے منچوریا اُتے حملہ کر دیندا اے۔
9 اگست 1945
امریکا ناگاساکی اُتے ایٹم بم گراندا اے۔
2 ستمبر 1945
14 اگست 1945 نوں غیر مشروط طور اُتے ہتھیار سُٹن اُتے آمادہ ہونے دے بعد جاپان رسمی طور اُتے شکست تسلیم کر لیندا اے تے ایويں دوسری عالمی جنگ دا خاتمہ ہوئے جاندا اے۔
باہرلے جوڑ
[سودھو]![]() |
وکیمیڈیا کامنز چ مورتاں: Nazi concentration camps by name |