Marian Lityński
![]() prof. zw. dr dr h.c. Marian Lityński | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data śmierci | |
Poseł na Sejm PRL III kadencji (1957–1961) | |
Okres | |
Przynależność polityczna |
bezpartyjny |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/01_Marian_Lity%C5%84ski.jpg/220px-01_Marian_Lity%C5%84ski.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Marian_Lity%C5%84ski_gr%C3%B3b.jpg/220px-Marian_Lity%C5%84ski_gr%C3%B3b.jpg)
Marian Lityński, ps. „Garbaty” (ur. 30 listopada 1899 w Tarnobrzegu, zm. 7 lutego 1984) – polski profesor nauk rolniczych, twórca i rektor Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie (1954–1962), wieloletni poseł do Krajowej Rady Narodowej (1945–1947), do Sejmu Ustawodawczego (1947–1952) oraz Sejmu II kadencji (1957–1961), doktor honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]W 1921 ukończył studia na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego[1], po czym pełnił obowiązki dyrektora Wydziału Doświadczalnego Towarzystwa Gospodarskiego Małopolski Wschodniej we Lwowie (1922–1931). W tym samym okresie pracował jako wykładowca w Szkole Głównej Gospodarskiej w Snopkowie pod Lwowem, po czym objął stanowisko dyrektora Szkoły Ogrodniczej w Zaleszczykach (do 1933). W 1933 został nauczycielem w Średniej Szkole Rolniczej w Czernichowie (do 1938). W 1934 został doktorem nauk rolniczych. W latach 1938–1939 pełnił obowiązki dyrektora Szkoły Średniej Ogrodniczej na Ursynowie. Podczas II wojny światowej był więziony w obozach koncentracyjnych (Auschwitz, Oranienburg, Buchenwald). Stał na czele sztabu Kadry Polski Niepodległej (KPN).
Po 1945 objął stanowisko naczelnika Departamentu Oświaty w Ministerstwie Rolnictwa. Kontynuował pracę naukową. W 1948 habilitował się[1] i został kierownikiem Katedry Warzywnictwa i Oddziału Ogrodnictwa Wydziału Rolniczego Uniwersytetu Wrocławskiego i Politechniki Wrocławskiej (od 1947 do 1954). W 1949 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego[1]. W latach 1951–1953 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Rolniczego[1].
W 1954 tworzył od podstaw Wyższą Szkołę Rolniczą w Szczecinie, której został rektorem do 1962. W latach 1962–1970 kierował Katedrą Biologii Nasion i Nasiennictwa WSR w Poznaniu, po czym przeszedł na emeryturę.
Udzielał się politycznie. W 1945 został członkiem Krajowej Rady Narodowej reprezentując okręg Warszawa. Należał do SP – frakcji „Zrywu” opozycyjnej wobec Karola Popiela. Był pełnomocnikiem Zarządu Głównego SP na okręg dolnośląski. Stał na czele Wydziału Młodych ZG SP. W 1947 po raz kolejny uzyskał mandat poselski z listy państwowej Bloku Demokratycznego[2]. Zasiadał w komisji ds. projektu ustroju naczelnych władz Rzeczypospolitej (tzw. małej konstytucji). W październiku 1949 wraz z Feliksem Widy-Wirskim i jego stronnikami opuścił partię nie zgadzając się z polityką prowadzoną przez Stefana Brzezińskiego. Do Sejmu powrócił jako bezpartyjny po odwilży październikowej (1957–1961).
Zasiadał w Radzie Naukowej IHAR (1951–1971) w Radzikowie oraz Sekcji Biologii Nasion i Nasiennictwa PAN (jako jej prezes). Był członkiem Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Międzynarodowego Stowarzyszenia Nasiennictwa oraz Instytutu Warzywnictwa (w tym przewodniczącym jego Rady Naukowej 1965–1970). W 1974 został doktorem honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie.
Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera D4-5-11)[3].
W dniu 4 lipca 2014 największa sala wykładowa Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie Audytorium Maximum została nazwana imieniem profesora Mariana Lityńskiego[4].
Wybrane publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Biologiczne podstawy nasiennictwa, Warszawa 1982
- Ogórki pod szkłem, Warszawa 1970
- Ogórki w gruncie, Warszawa 1973
- Warzywnictwo: podręcznik dla techników ogrodniczych, Warszawa 1982
Odznaczenia i wyróżnienia[1]
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaka „Zasłużony Nauczyciel PRL”
- doktor honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie (1974)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Maria Osińska. Marian Lityński 1899-1984. W: 50 lat Wydziału Rolniczego Akademii Rolniczej we Wrocławiu 1945-1995. Wydawnictwo Akademii Rolniczej we Wrocławiu, Wrocław 1995, s. 305. ISBN 83-85582-21-5
- ↑ W zachodniej części Polski PSL „Nowe Wyzwolenie” i Stronnictwo Pracy poszły do wyborów zblokowane z PPR, PPS, SL i SD.
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze.
- ↑ Forum Uczelniane. Pismo Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie Lipiec 2014 Numer specjalny – 60 lat Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa 1954-2014, s. 2. ISSN 2080-1904.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Kto jest kim w Polsce, Warszawa 1984
- Katalog Biblioteki Narodowej
- Andrzej Andrusiewicz, Stronnictwo Pracy: 1937-1950: ze studiów nad dziejami najnowszymi chadecji w Polsce, Warszawa 1988
- Mirosław Piotrowski, Służba idei czy serwilizm?: Zygmunt Felczak i Feliks Widy-Wirski w najnowszych dziejach Polski, Lublin 1994 (red. Marian Rybicki)
- Sejm Ustawodawczy Rzeczypospolitej Polskiej: 1947-1952, IPiP PAN, Wrocław 1997
- Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Doktorzy honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie
- Ludzie związani z Poznaniem
- Ludzie nauki związani z Wrocławiem
- Ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce 1939–1945
- Politycy Stronnictwa Pracy (1945–1950)
- Polscy przedstawiciele nauk rolniczych
- Posłowie do Krajowej Rady Narodowej
- Posłowie z okręgu Szczecin (PRL)
- Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952)
- Rektorzy Akademii Rolniczej w Szczecinie
- Urodzeni w 1899
- Zmarli w 1984
- Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie
- Ludzie urodzeni w Tarnobrzegu
- Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski