Karol I Rumuński
![]() | |
![]() | |
![]() | |
Książę (domnitor) Rumunii | |
Okres | |
---|---|
Poprzednik | |
Następca |
tytuł się przekształcił |
Król Rumunii | |
Okres |
od 22 maja 1881 |
Poprzednik |
tytuł się przekształcił |
Następca | |
Dane biograficzne | |
Dynastia | |
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
Ojciec | |
Matka | |
Żona | |
Dzieci | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Karol I (ur. 20 kwietnia 1839 w Sigmaringen, zm. 10 października 1914 w Sinai) – książę (domnitor) Rumunii w latach 1866–1881 i jej król w latach 1881–1914 z rodu Hohenzollern-Sigmaringen.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Młodość
[edytuj | edytuj kod]Karl urodził się w rodzinie księcia Karola Antoniego i Józefiny Badeńskiej. Jego siostrą była Stefania – królowa Portugalii, i Maria Luiza – hrabina Flandrii. Po zdobyciu elementarnego wykształcenia uczęszczał do Szkoły Kadetów w Münster. W 1857 uczęszczał na kursy do Szkoły Artyleryjskiej w Berlinie. Brał udział w wojnie prusko-duńskiej, gdzie uczestniczył w szturmie na cytadele Friederica i Dybbøl. Zdobył tam opinię wzorowego żołnierza. Do roku 1866 był oficerem armii pruskiej.
Zdobycie tronu
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9e/Carol_I_of_Romania_-_Foto02.jpg)
Po przewrocie z 10/11 lutego 1866 r. i wygnaniu Aleksandra Jana Cuzy, Rumunia pogrążyła się w chaosie i stanęła przed groźbą rozpadu. Mimo sprzeciwu znacznej części społeczeństwa, dzięki poparciu Napoleona III (z którym rodzina Karola była w świetnych stosunkach) i większości rumuńskich elit politycznych, Karol został wybrany na księcia. Udał się więc incognito pociągiem do Rumunii. Na jej granicy powitał go Ion Brătianu i wspólnie udali się powozem do Bukaresztu (wówczas Rumunia nie posiadała żadnej linii kolejowej). Był tam owacyjnie witany; by zobaczyć nowego władcę, na ulice miast wylegały tłumy.
Panowanie
[edytuj | edytuj kod]Od razu po przybyciu Karola I, parlament przyjął 29 czerwca 1866 r. nową konstytucję. Był to akt bardzo śmiały, stanowiący kolejny istotny krok na rumuńskiej drodze do pełnej niepodległości. Dawała ona możliwość reorganizacji państwa i wyciągnięcia go z anarchii.
Karol zajął się modernizacją kraju, ale wobec oporu części elit zagroził abdykacją w razie braku możliwości realizacji swojej wizji rozwoju. Ostatecznie Karol kontynuował program reform, inicjując rozwój infrastruktury drogowej i kolejowej, reformę systemu monetarnego oraz wspierał inicjatywy przemysłowe i działalność kredytową[1].
W 1869 Karol I ożenił się z Elisabeth zu Wied, z którą miał tylko jedno dziecko – córkę Marię, która zmarła w wieku 3 lat.
W czasie wojny rosyjsko-tureckiej w latach 1877–1878, Karol I dowodził wojskami rumuńskimi biorącymi w niej udział u boku Rosji[1]. Nominalnie dowodził trzecim nieudanym szturmem Plewny. Ten konflikt przyniósł Rumunii międzynarodowe uznanie oraz, przyznaną na konferencji w Berlinie, pełną niepodległość od Turcji.
Od tego czasu Rumunia była królestwem, a Karol I królem, co potwierdziła zmiana konstytucji w 1881. W 1883 podpisał tajny pakt z Trójprzymierzem. W 1913 w czasie II wojny bałkańskiej zaatakował Bułgarię i zdobył na niej południową Dobrudżę. Rok później, gdy wybuchła I wojna światowa, mimo głosu opinii publicznej nawołującej do stanięcia po stronie Ententy, postanowił dopełnić przynajmniej części warunków traktatu z 1883 i zaatakować Rosję.
Ostatecznie pod naciskiem czołowych rumuńskich polityków zasiadających w Radzie Koronnej zrezygnował z sojuszu z Niemcami[1]. W wyniku jego nagłej śmierci 10 października (27 września według kalendarza juliańskiego) 1914 r. tron objął jego bratanek Ferdynand I, który podtrzymał decyzję o przyłączeniu do Trójporozumienia[1].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Wielki Mistrz Orderu Karola I
- Wielki Mistrz Orderu Korony Rumunii
- Wielki Mistrz Orderu Gwiazdy Rumunii
- Order św. Andrzeja Apostoła (Rosja)
- Order św. Aleksandra Newskiego (Rosja)
- Order Orła Białego (Rosja)
- Order Świętej Anny I klasy (Rosja)
- Order św. Stanisława I kl. (Rosja)
- Order Słonia (Dania)
- Order Annuncjaty (Włochy)
- Order Serafinów (Szwecja)
- Order św. Huberta (Bawaria)
- Order Korony Rucianej (Saksonia)
- Order Podwiązki (1892, Wielka Brytania)
- Order Złotego Runa (1884, Austria)
- Order Orła Czarnego (Prusy)
- Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej (Francja)
- Krzyż Wielki z Łańcuchem Orderu Karola III (1880, Hiszpania)
- etc.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Bogumił Luft , Od abdykacji Michała I minęło 70 lat, ale większość Rumunów żegnała go jak monarchę [online], 17 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-30] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Juliusz Demel: Historia Rumunii, wyd. II uzup. i popr., Ossolineum, Wrocław 1986, ISBN 83-04-01553-6
- Jules Martin de Montalbo, Raymond Richebé: Armoires et décorations. Paryż 1898, s. 416
- Marquis of Ruvigny: The Titled Nobility of Europe. Londyn 1914, s. 136
- Władcy Rumunii
- Ród Hohenzollern-Sigmaringen
- Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej
- Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej
- Odznaczeni Medalem Wojskowym (Francja)
- Odznaczeni Orderem Annuncjaty
- Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii
- Odznaczeni Orderem Hohenzollernów
- Odznaczeni Orderem Karola I
- Odznaczeni Orderem Karola III
- Odznaczeni Orderem Korony Rucianej
- Odznaczeni Orderem Korony Rumunii
- Odznaczeni Orderem Korony Włoch
- Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Orła Czarnego
- Odznaczeni Orderem Podwiązki
- Odznaczeni Orderem Słonia
- Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Huberta
- Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętej Anny
- Odznaczeni Orderem Świętych Cyryla i Metodego
- Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza
- Odznaczeni Orderem Wieży i Miecza
- Odznaczeni Orderem Złotego Runa
- Odznaczeni wojskowym Orderem Pour le Mérite
- Ludzie urodzeni w Sigmaringen
- Urodzeni w 1839
- Zmarli w 1914
- Odznaczeni Orderem Waleczności (Bułgaria)