Kapsomer
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/TMV_structure_simple.png/220px-TMV_structure_simple.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Icosahedral_Adenoviruses.jpg/220px-Icosahedral_Adenoviruses.jpg)
Kapsomer – podjednostka kapsydu wirusa, stanowiącego białkowy płaszcz chroniący materiał genetyczny wirusa[2].
Kapsomery zbudowane są z białkowych podjednostek nazywanych protomerami[3]. Specyficzne ułożenie kapsomerów tworzących kapsyd determinuje kształt wirionu[4].
Struktura wirusów może wykazywać następujące typy symetrii:
- helikalna
- ikozaedralna (dwudziestościenna)
- złożona[4].
Formy helikalne tworzą formy cylindryczne. Składają się z wielu identycznych kapsomerów ułożonych spiralnie[4]. Takie formy występują przykładowo u wirusa mozaiki tytoniu, bakteriofaga M13 i wirusa grypy[4].
Wirusy o symetrii ikozaedralnej mają kształt dwudziestościanów foremnych (ikozaedrów) ze ścianami w postaci trójkątów równobocznych. Pod mikroskopem elektronowym wyróżnić regularne struktury morfologiczne, tj. kapsomery zbudowane z sześciu podjednostek (heksamery) lub pięciu (pentamery). Heksamery rozmieszczone są na powierzchniach ścian ikosaedru, a pentamery tworzą jego wierzchołki[5]. Model dwudziestościanu występuje nawet jeśli kapsyd składa się z setek kapsomerów[6].
Małe wirusy jak parwowirusy czy pikornawirusy zbudowane są z ikozaedrów tworzonych przez 12 kapsomerów, a każdy z nich cechuje się pięciokrotną symetrią (pentamer). Każdy pentamer zbudowany jest z pięciu protomerów, a każdy protomer - z trzech podjednostek tworzonych przez cztery pojedyncze białka[7]. Całkowita liczba kapsomerów jest charakterystyczna dla każdej grupy wirusów[6]. Przykładowo dla poliowirusów jest to 32 kapsomerów, reowirusów – 92, herpeswirusów – 162, adenowirusów – 252[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Sujit Pal , Anuradha Goswami , Rudiment of biology, Kolkata: Academic Publishers, 2006, s. 215, ISBN 81-89781-13-8 .
- ↑ Anna Goździcka-Józefiak , Wirusologia molekularna, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2004, s. 248, ISBN 83-232-1317-8 .
- ↑ R. Saravanamuthu , Microbial growth and population dynamics, [w:] D.P. Singh, S.K. Dwivedi (red.), Environmental Microbiology and Biotechnology, New Delhi: New Age International Publishers, 2005, s. 28, ISBN 81-224-1510-5 .
- ↑ a b c d e P.S. Verma , V.K. Agarval , Cell Biology (Cytology, Biomolecules and Molecular Biology), New Delhi: S. Chand & Company, 2016, s. 1096, ISBN 978-93-856-7614-7 .
- ↑ Selim Kryczyński , Wirusologia roślinna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 18–19, ISBN 978-83-01-16195-8 .
- ↑ a b Michael J. Pelczar , E.C.S. Chan , Noel R. Krieg , Microbiology. An apllication based approach, New Delhi: Tata McGraw Hill Education, 2010, s. 389, ISBN 978-0-07-015-147-5 .
- ↑ Patrick R. Murray , Ken S. Rosenthal , Michael A. Pfaller , Mikrobiologia, Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2011, s. 43–44, ISBN 978-0-323-05470-6 .