Baron
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Baro.jpg/220px-Baro.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/BaronF.jpg/220px-BaronF.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Alte_freiherrkr.svg/220px-Alte_freiherrkr.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Baron_Inflant.jpg/220px-Baron_Inflant.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/BaronESP.jpg/220px-BaronESP.jpg)
Baron – tytuł szlachecki; kobieta nosząca tytuł barona to baronessa[1], żona barona to baronessa lub baronowa.
Tytuł barona jest najniższym tytułem arystokratycznym[potrzebny przypis]. Używany we wszystkich monarchiach europejskich, wprowadzony także w ramach europeizacji w okresie Meiji w cesarstwie japońskim. Przyjęty również do tytułów nadawanych w cesarstwie francuskim przez Napoleona I. W różnych krajach miał różną specyfikę:
- W Niemczech pierwotnie znany jako freiherr (niem. wolny pan), tytuł feudalny, później także nadawano tytuł arystokratyczny barona, przy czym każdy freiherr był baronem, ale nie każdy niemiecki baron był freiherrem.
- W Anglii początkowo tożsamy z tytułem lorda, oznaczał pana feudalnego zasiadającego w radzie królewskiej.
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]Słowo wywodzi się od hiszpańskiego słowa barón, pochodzącego z kolei od frankońskiego baro oznaczającego „wojownik, wolny człowiek”.
Baron a inne tytuły
[edytuj | edytuj kod]Tytułu barona nie należy mylić z podobnie brzmiącym brytyjskim tytułem baroneta, który jest jedynym brytyjskim niearystokratycznym, ale dziedzicznym tytułem honorowym.
Baron to tytuł uważany za niższy od tytułu hrabiego[2]. Herby baronów różnią się od innych tym, że korona ich przyozdabiana jest zazwyczaj siedmioma pałkami (korona szlachecka jest o pięciu, hrabiowska o dziewięciu pałkach, a herby książęce przyozdabiane są mitrą). W Polsce tytuł ten zgoła nie był znany; baronami nazywano zaś pierwotnie wyższych urzędników. W przypisywanych Długoszowi „Clenodiach” baronami nazwano najstarsze polskie rody szlacheckie. Na Śląsku wolni panowie (freiherr, liber baro) to szlachta podlegająca bezpośrednio królowi Czech, z pominięciem zależności wobec miejscowych książąt piastowskich.
Atrybuty
[edytuj | edytuj kod]Korona rangowa przysługująca baronom jest najczęściej ozdobiona siedmioma perłami (pałkami), niekiedy ma inne formy, np. we Francji i Włoszech ma formę obręczy oplecionej sznurem pereł.
W Polsce
[edytuj | edytuj kod]Używany w Polsce Piastów, ale nie jako tytuł feudalny, lecz kurtuazyjne zbiorowe określenie rady królewskiej bądź kolektywnie o szlachcie trzymającej ziemię na prawie rycerskim bezpośrednio od monarchy (wojewodów, starostów, kasztelanów, podkomorzych i wyższych urzędników sądowych, którzy króla reprezentowali w sprawach sądowych).
Świętosław z Wojcieszyna, tłumacząc 1449 r. Statut Wiślicki, stale nazywa barona rycerzem, a Maciej z Różana, tłumacząc Statuty Mazowieckie 1450 r., nazywa baronów czestnikami. Pisarze polscy, piszący po łacinie w wieku XV, używają słów barones lub dignitarii, a z początkiem wieku XVI pojawia się i upowszechnia z czasem wyraz dostojniki[3].
W okresie rozbiorów nadawany powszechnie we wszystkich zaborach. Do otrzymania tytułu barona miała prawo szlachta mogąca udowodnić pochodzenie od osób piastujących urzędy ziemskie czy powiatowe.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Słownik Języka Polskiego
- ↑ baron, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-10-09] .
- ↑ Zygmunt Gloger – Encyklopedia staropolska (tom I). Baron.