Strucla
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Strucla_sweet_bread02.jpg/220px-Strucla_sweet_bread02.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Dresdner_Christstollen_141228_AW.jpg/220px-Dresdner_Christstollen_141228_AW.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/2016_1221_Kerststol.jpg/220px-2016_1221_Kerststol.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Miniatura_w_Pontyfikale_Erazma_Cio%C5%82ka.jpg/220px-Miniatura_w_Pontyfikale_Erazma_Cio%C5%82ka.jpg)
Strucla – wyrób ciastkarski[1]; rodzaj pieczywa cukierniczego nietrwałego[2], w postaci podłużnej słodkiej bułki drożdżowej z nadzieniem[3][4][5].
Strucle często wypiekane są z ciasta zwiniętego w rulon, jak rolada[6]. Spotyka się je również w formie zaplecionej, podobnie do chałki[7] w warkocz[8] (co ma odwoływać się do Dzieciątka Jezus zawiniętego w pieluszki[9]).
Nazewnictwo i etymologia
[edytuj | edytuj kod]Strucla dawniej nazywana „struclem”[10] – obecnie ta forma jest uznawana za niepoprawną[11]. Regionalnie bywa nazywana też „strudlem”[12], co wg Wielkiego słownika języka polskiego PAN jest mylnym zastosowaniem tego słowa[3][11]. Według Wielkiego słownika języka polskiego PAN nazwy „strucla” i „strucel” wywodzą się z niem. Strutzel[4][3]. Encyklopedia staropolska Glogera (1900–1903) wskazywała na słowo Strietzel[8], słownik etymologiczny Brücknera (1927) wskazywał na Strutzel oraz Stritzel (sic!)[10].
Kuchnia niemiecka
[edytuj | edytuj kod]W tradycyjnej kuchni niemieckiej na Święta Bożego Narodzenia przygotowywana jest charakterystyczna strucla z bakaliami pod nazwą Stollen . Niektórzy przyjmują, że już w 1329 Stollen został przygotowany na konkurs cukierniczy[13]. Strucla dała nazwę najstarszemu jarmarkowi bożonarodzeniowemu w Niemczech – drezdeńskiemu Striezelmarktowi (przywilej jego organizacji wydano w 1434)[9]. To popularne – zwyczajowo przygotowywane ręcznie na jarmark – ciasto, występuje pod nazwą Dresdner Stollen, Dresdner Christstollen a także Dresdner Weihnachtsstollen i jest produktem o zastrzeżonym przez Komisję Europejską chronionym oznaczeniu geograficznym (ChOG)[13].
Kuchnia polska
[edytuj | edytuj kod]W kuchni polskiej strucle nadziewa się owocami (np. jabłkami[12]) lub ich przetworami (marmoladą[12][14], powidłami[3][15] a nawet rodzynkami z cykatą[16])[1], masami makowymi[3][15][1][17][6], orzechowymi[1][18][19], kokosowymi[1], migdałowymi[15], twarogowymi[3][1][12] itp. Z wierzchu mogą być lukrowane[6][7], oblewane roztopioną czekoladą[20], posypane cykatą[20], orzechami[20], makiem[21], czarnuszką[21] lub zwieńczone kruszonką[20]. W dawnej literaturze spotyka się przepisy na strucle postne[17] – przygotowywane bez użycia jaj i masła, w których mleko zwyczajne zastąpione jest mlekiem migdałowym[21].
Wersja zawijana z masą makową jest ciastem świątecznym zarówno w okresie bożononarodzeniowym, jak i wielkanocnym. Jedne z najstarszych krajowych przedstawień strucli odnaleźć można na miniaturze w XVI-wiecznym pontyfikale Erazma Ciołka[8]. Strucle wspomina również Władysław Reymont w „Chłopach”[12][22]:
(…) wszędzie na gwałt pieczono chleby i one strucle świąteczne, oprawiano śledzie, wiercono w niepolewanych donicach mak do klusek. (…) A Jagna z zakasanymi po ramiona rękawami miesiła w dzieży ciasto i przy matczynej pomocy piekła strucle tak długachne, że widziały się jako te lechy[a] w sadzie, na których pietruszkę zasiewają (…)
Na liście produktów tradycyjnych znajdują się strucle:
- „choszczeńska strucla z makiem” (woj. zachodniopomorskie) zwijana w rulon, z masą makową i bakaliami[23],
- „strucla makowa brzozowska” (woj. podkarpackie) zwijana w rulon, z masą makową i bakaliami[24],
- „kościelecka strucla makowa” (woj. małopolskie) zwijana w rulon, z nadzieniem makowym[25],
- „strudel[b] (strucla)” (woj. lubuskie) zwijana w rulon, nadziewana makiem lub serem z cynamonem bądź marmoladą albo jabłkami[12].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- kerststol (strucla holenderska)
- strucla turecka (żulik)
- rolada biszkoptowa
- strudel
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ lecha oznacza szeroki zagon
- ↑ zob. wyżej Nazewnictwo i etymologia
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f 1.4. Charakterystyka wyrobów piekarskich. [w:] Piekarz II: Wytwarzanie ciast na wyroby piekarskie [on-line]. Powiatowe Centrum Edukacji Zawodowej w Bytowie. [dostęp 2024-07-06].
- ↑ M.P. z 1953 r. nr 4, poz. 43
- ↑ a b c d e f
strucla [w:] Wielki słownik języka polskiego [online], Instytut Języka Polskiego PAN [dostęp 2024-07-05]. Uwaga: zobacz tamże Noty o użyciu.
- ↑ a b
strucla [w:] Słownik języka polskiego [online], PWN [dostęp 2024-07-05].
- ↑ strucla, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-07-18] .
- ↑ a b c Elżbieta Kiewnarska s:Pieczywo domowe/Strucle z makiem
- ↑ a b Elżbieta Kiewnarska s:Pieczywo domowe/Strucle maślane
- ↑ a b c s:Encyklopedia staropolska/Strucla
- ↑ a b Drezno: najstarszy jarmark w Niemczech – DW – 29.11.2009 [online], dw.com [dostęp 2024-01-11] .
- ↑ a b s:Słownik etymologiczny języka polskiego/strucel
- ↑ a b
strucel (bułka) [w:] Wielki słownik języka polskiego [online], Instytut Języka Polskiego PAN [dostęp 2024-07-06]. Uwaga: zobacz tamże Noty o użyciu oraz Informacja normatywna.
- ↑ a b c d e f Strudel (strucla). [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. lubuskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-06-03. [dostęp 2024-07-05]. Zobacz też: stara wersja strony, ze zdjęciem produktu, zarchiwizowana 2015-12-08.
- ↑ a b Dresdner Christstollen ChOG - Komisja Europejska [online], agriculture.ec.europa.eu [dostęp 2024-01-11] .
- ↑ Elżbieta Kiewnarska s:109 potraw/Strucle z marmoladą
- ↑ a b c s:M. Arcta Słownik ilustrowany języka polskiego/Strucla
- ↑ Elżbieta Kiewnarska s:Pieczywo domowe/Strucle rodzynkowe
- ↑ a b s:Piekarstwo/Strucle
- ↑ Elżbieta Kiewnarska s:Pieczywo domowe/Strucle orzechowe
- ↑ Strucla z masą orzechową [online], Jakub Kuroń [dostęp 2024-01-22] .
- ↑ a b c d Przepisy na strucle drożdżowe idealne do kawy, herbaty i na spotkania towarzyskie, [w:] Pytanie na śniadanie (pytanienasniadanie.tvp.pl) [online], Telewizja Polska S.A, 7 grudnia 2022 [dostęp 2024-07-06] .
- ↑ a b c Elżbieta Kiewnarska s:109 potraw/Strucle postne
- ↑ Reymont: Chłopi. Tom 2, [w:] Biblioteka Literatury Polskiej w Internecie (literat.ug.edu.pl) [online], Katedra Kulturoznawstwa Wydział Filologiczny Uniwersytet Gdański [dostęp 2024-01-10] .
- ↑ Choszczeńska strucla z makiem. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. zachodniopomorskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-06-03. [dostęp 2024-07-05]. Zobacz też: stara wersja strony, z innym zdjęciem produktu, zarchiwizowana 2016-12-24.
- ↑ Strucla makowa brzozowska. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. podkarpackie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-06-03. [dostęp 2024-07-05].
- ↑ Kościelecka strucla makowa. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. małopolskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-06-03. [dostęp 2024-07-05].