RMS Laconia (1921)
![]() | |
Bandera | |
---|---|
Port macierzysty | |
Armator | |
Dane podstawowe | |
Typ | |
Historia | |
Stocznia | |
Data wodowania |
9 kwietnia 1921 |
Data zatonięcia |
12 września 1942 |
Dane techniczne | |
Liczebność załogi |
410 |
Liczba pasażerów |
2180 |
Długość całkowita (L) |
190 m |
Szerokość (B) |
22,3 m |
Zanurzenie (D) |
10 m |
Pojemność |
brutto 19 680 RT |
Napęd mechaniczny | |
Silnik |
turbiny parowe, 13 500 KM |
Liczba śrub napędowych |
2 |
Prędkość maks. |
16 w. |
RMS Laconia – brytyjski oceaniczny statek pasażerski, należący do przedsiębiorstwa żeglugowego Cunard Line. Podczas II wojny światowej służył jako krążownik pomocniczy HMS Laconia, następnie transportowiec wojska, zatopiony przez U-Boota 12 września 1942 roku.
Służba
[edytuj | edytuj kod]Statek zbudowano w stoczni Swan Hunter & Wigham Richardson w Wallsend z przeznaczeniem na linię nowojorską, jako następcę statku „Laconia” zatopionego podczas I wojny światowej. Należał do serii pięciu statków, nazwanych od historycznych krain („Scythia”, „Franconia”, „Carinthia”, „Samaria”; nazwa „Laconia” oznaczała Lakonię). Statek miał pojemność 19 860 BRT i mógł zabrać 340 pasażerów w klasie I, 340 w klasie II i 1500 w klasie III[1].
"Laconia” została zwodowana 9 kwietnia 1921 roku (numer budowy 1125), a budowę ukończono w styczniu 1922. W swój pierwszy rejs wyruszyła 25 maja 1922 roku na trasie z Southampton do Nowego Jorku. Głównie pływała do Nowego Jorku z macierzystego portu Liverpoolu, a w 1923 roku – z Hamburga[1].
Wkrótce po wybuchu II wojny światowej, 5 września 1939 statek został zarekwirowany przez brytyjską Admiralicję i przekształcony w krążownik pomocniczy HMS „Laconia” (znak taktyczny F42). Przebudowa w Portsmouth trwała cztery i pół miesiąca, okręt otrzymał uzbrojenie składające się z ośmiu pojedynczych armat kalibru 152 mm Mk VII i dwóch armat przeciwlotniczych kalibru 76 mm (w późniejszym czasie został przezbrojony). Zapas paliwa wynosił 1895 ts[1]. Służył następnie do eskorty konwojów atlantyckich, głównie między Halifaksem a Wielką Brytanią, w składzie sił Halifax Escort Force, od czerwca 1940 do kwietnia 1941 – Bermuda and Halifax Escort Force, a od maja do września 1941 – North Atlantic Escort Force[1].
Zatopienie Laconii
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
W październiku 1941 roku „Laconia” zakończyła służbę w charakterze krążownika pomocniczego i została zaadaptowana do funkcji transportowca wojska w czarterze Ministerstwa Transportu Wojennego. Jej uzbrojenie stanowiły dwa działa kalibru 120 mm, sześć dział przeciwlotniczych kalibru 76 mm[1], oraz dodatkowo sześciolufową baterię pom-pomów, cztery pojedyncze armaty Bofors 40 mm oraz dwie baterie wyrzutni 2-calowych rakiet przeciwlotniczych typu Unrotated Projectiles. 1 września 1942 roku statek wypłynął samotnie z Kapsztadu, w rejsie z Suezu do Wielkiej Brytanii, wokół Afryki, z 2725 osobami na pokładzie (w tym 1793 włoskich jeńców, 286 żołnierzy brytyjskich, 103 żołnierzy polskich strzegącymi jeńców oraz 80 cywilów[a][2]. Dowódcą był kpt. mar. Rudolf Sharp. 12 września znajdujący się około 900 mil morskich na południe od Freetown statek został trafiony dwiema torpedami przez niemiecki okręt podwodny U-156 i zatonął w rejonie pozycji 5°05′S 11°38′W/-5,083333 -11,633333[1].
Na skutek korespondencji radiowej „Laconii” i zorientowania się w liczbie i narodowości rozbitków przez U-156, z inicjatywy jego dowódcy Wernera Hartensteina dowództwo U-Bootów podjęło szeroko zakrojoną akcję polecając znajdującym się w pobliżu okrętom U-156, U-506, U-507 i włoskiemu „Comandante Cappellini” ratowanie rozbitków[3]. Z powodu ograniczonej ilości miejsca na okrętach, brano pod uwagę holowanie szalup do brzegu francuskiego Wybrzeża Kości Słoniowej przez wynurzone okręty. Zaalarmowano także marynarkę francuskiego rządu Vichy, stacjonującą w Afryce. U-156 jako pierwszy podjął w nocy wyławianie rozbitków, biorąc ich na pokład 193, a następnie ubezpieczając szalupy. Podał też otwartym tekstem swoją sytuację przez radio w celu uprzedzenia aliantów. U-506 i U-507 przybyły w nocy 14/15 września i również brały udział w holowaniu łodzi. Rankiem 16 września, mimo wywieszenia flagi Czerwonego Krzyża, U-156 został obrzucony bombami przez amerykański samolot B-24 Liberator, który spowodował niewielkie uszkodzenia[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/U-156_37-35_Laconia_1942_09_15.jpg/220px-U-156_37-35_Laconia_1942_09_15.jpg)
16 września w nocy dowództwo niemieckie nakazało przerwać operację, mimo to uczestniczące już w niej U-Booty kontynuowały ją. W końcu 17 września rozbitków przejęły francuskie okręty „Annamite” i „Gloire”[3]. Konsekwencją akcji było wydanie przez dowódcę U-Bootów, admirała Dönitza wieczorem 17 września rozkazu zabraniającego załogom niemieckich okrętów podwodnych ratowania rozbitków ze storpedowanych statków nieprzyjaciela, jako sprzeciwiającego się elementarnej konieczności wojennej niszczenia statków i załóg (tzw. rozkaz Laconia-Befehl)[3]. Z całej załogi „Laconii” udało się uratować niewiele ponad 1000 osób.
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ W źródłach można spotkać różne, niewiele różniące się od siebie dane dotyczące liczby osób na pokładzie „Laconii”, książka Grossmitha jako jedyna podaje dokładny spis pasażerów, załogi oraz polskich żołnierzy.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jacek Jarosz, Brytyjskie krążowniki pomocnicze II wojny światowej w: Morza, Statki i Okręty nr 6/2005
- R.M.S. Laconia 1921. The Cunarders. [dostęp 2010-03-31]. (ang.).
- Clay Blair: The Laconia Affair. Werner Hartenstein and the Laconia Incident. [dostęp 2010-03-31]. (ang.).
- Frederick Grossmith: The Sinking of the „Laconia”: A Tragedy in the Battle of the Atlantic. Paul Watkins Publishing. ISBN 1-871615-68-2.