Rosa Bonheur
Marie-Rosalie Bonheur nazywana Rosa Bonheur (ur. 16 marca 1822 w Bordeaux, zm. 25 maja 1899 w Thomery)[1] – francuska malarka i rzeźbiarka; przedstawicielka naturalizmu[2]. Pierwsza artystka-kobieta odznaczona orderem francuskiej Legii Honorowej[1].
![]() Rosa Bonheur ok. 1863, fotografia André Adolphe-Eugène Disdéri | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki | |
Epoka | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Rosa_Bonheur%2C_The_Horse_Fair%2C_1852%E2%80%9355.jpg/250px-Rosa_Bonheur%2C_The_Horse_Fair%2C_1852%E2%80%9355.jpg)
Twórczość
edytujUrodziła się w rodzinie pochodzenia żydowskiego[3] jako Marie-Rosalie Bonheur. Była najstarszym z czworga dzieci w rodzinie o artystycznych uzdolnieniach. Jej matką była Sophie Bonheur (z domu Marquis), nauczycielka gry na fortepianie, która zmarła, gdy Rosa Bonheur miała jedenaście lat. Jej ojcem był Oscar-Raymond Bonheur, pejzażysta i portrecista, który uczył ją rzemiosła i wspierał w twórczych działaniach. Zanim nauczyła się dobrze mówić, potrafiła godzinami w skupieniu rysować ołówkiem na papierze. Jej matka wpadła na pomysł, aby nauczyć ją czytać i pisać, prosząc o narysowanie różnych zwierząt dla każdej z liter alfabetu. Po latach artystka opisywała, że jej miłość do rysowania zwierząt narodziła się podczas lekcji czytania i pisania z matką[4].
Również rodzeństwo Rosy Bonheur zajmowało się sztuką animalistyczną: brat Auguste Bonheur i siostra Juliette Bonheur byli malarzami zwierząt, a brat Isidore Jules Bonheur rzeźbił zwierzęta[5]. W 1829 rodzina Bonheurów przeniosła się do Paryża. W 1841 Rosa Bonheur po raz pierwszy wystawiła swoje prace w Salonie Paryskim. Obrazy wystawiała w Salonie do 1853. W tym czasie została dwukrotnie uhonorowana złotym medalem za obrazy: Orka w Nivernais i Targ koni.
Musiała mieć zgodę z prefektury policji uzyskaną w 1852[1], aby móc nosić męskie ubrania, co było niezbędne m.in. do studiowania anatomii zwierząt w rzeźniach. Była pierwszą artystką, która została nagrodzona Legią Honorową[6].
Ważniejsze dzieła
edytuj- Orka w Nivernais, 1849
- Targ koński, 1853
- Wysokogórscy pasterze, 1859
- Rodzina jeleni, 1865
- Zmienne łąki (Changement de pâturages), 1868
- Hiszpańscy poganiacze mułów przekraczający Pireneje (Muletiers espagnols traversent les Pyrénées), 1875
- Cielęta odstawiane od krów, 1879
- Polowanie, 1887
- Portret Williama F. Cody’ego, 1889
- Monarcha stada, 1868
Jedynym dziełem Rosy Bohnheur w Polsce jest akwarela Sułtan i Rosette, psy rodziny Czartoryskich z 1852 r. znajdująca się w zbiorach w warszawskiego Muzeum Narodowego.
Życie prywatne
edytujRosę Bonheur można postrzegać jako „nowoczesną kobietę” – była powszechnie znana z noszenia męskiej odzieży, miała krótko obcięte włosy i otwarcie deklarowała, że jest lesbijką. Przez ponad 40 lat była związana z Nathalie Micas (1824–1889), którą poznała, kiedy była nastolatką i z którą razem mieszkała, aż do jej śmierci[7].
W 1895 roku w wieku 73 rozpoczęła związek z dużo młodszą amerykańską malarką Anną Elisabeth Klumpke (1856 –1942), która namalowała serię jej portretów oraz wydała pośmiertnie w 1908 biografię pt. Rosa Bonheur: Sa Vie Son Oeuvre[1].
Galeria
edytuj-
Orka w Nivernais, 1849
-
Targ koni, 1853
-
Dwa konie
-
Odpoczywająca owca
-
Zmiana pastwiska
-
Zbiórka myśliwych
-
Lew
-
Kozica
Upamiętnienia
edytujLinda Nochlin w swoim pionierskim eseju z 1971 roku Dlaczego nie było wielkich artystek? poświęciła cały rozdział poświęcony artystce pt. Rosa Bonheur. Jej imieniem nazwano założony w 1935 roku jeden z najważniejszych amerykańskich cmentarzy dla zwierząt – Rosa Bonheur Memorial Park w mieście Elkridge, w stanie Maryland.
Przypisy
edytuj- ↑ a b c d Rosa Bonheur, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2021-03-03] (ang.).
- ↑ Rosa Bonheur, Paintings, National Gallery, London [online], www.nationalgallery.org.uk [dostęp 2021-03-03] .
- ↑ Lawrence Bush: May 25: The Realism of Rosa Bonheur. jewishcurrents.org, 2016-05-25. [dostęp 2010-01-10]. (ang.).
- ↑ Rosa Bonheur: pionierka feministycznej historii sztuki [online], www.zaadoptujfaceta.pl [dostęp 2022-12-01] (pol.).
- ↑ Rosa Bonheur Biography, Life & Quotes [online], The Art Story [dostęp 2021-03-03] .
- ↑ Rosa Bonheur - malarka zwierząt [online], O północy w Paryżu, 9 listopada 2022 [dostęp 2022-12-01] (pol.).
- ↑ Lesbian Art History in Europe 1850 – 1950 | Feminine Moments [online], 25 marca 2017 [dostęp 2022-12-01] (ang.).
Linki zewnętrzne
edytuj- ISNI: 0000000066349265
- VIAF: 59091154
- ULAN: 500014964
- LCCN: n80070626
- GND: 118927787
- LIBRIS: mkz11t5502wpkh0
- BnF: 119409632
- SUDOC: 027348393
- NKC: ola2002113757
- BNE: XX1458113
- NTA: 069947317
- BIBSYS: 98046128
- Open Library: OL1012709A
- PLWABN: 9810558497305606
- J9U: 987007273634105171
- PTBNP: 46286
- CANTIC: a11539963
- BNC: 000442059
- BLBNB: 001061326
- LIH: LNB:C/5N;=zW