Milo Đukanović
Milo Đukanović, cyr. Мило Ђукановић (wym. ⓘ[mǐ:lɔ̝ d͡ʑǔkanɔ̝v̞it͡ɕ]; ur. 15 lutego 1962 w Nikšiciu[2]) – czarnogórski polityk i ekonomista, czterokrotnie premier Czarnogóry (1991–1998, 2003–2006, 2008–2010, 2012–2016), stojący łącznie na czele sześciu gabinetów, w latach 1998–2002 i 2018–2023 prezydent Czarnogóry, od 1998 do 2023 przewodniczący Demokratycznej Partii Socjalistów Czarnogóry (DPS).
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
15 lutego 1962 |
---|---|
Prezydent Czarnogóry | |
Okres |
od 20 maja 2018 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Premier Czarnogóry | |
Okres |
od 4 grudnia 2012 |
Przynależność polityczna |
DPS |
Poprzednik | |
Następca | |
Premier Czarnogóry | |
Okres |
od 29 lutego 2008 |
Przynależność polityczna |
DPS |
Poprzednik | |
Następca |
Igor Lukšić |
Premier Czarnogóry | |
Okres |
od 8 stycznia 2003 |
Przynależność polityczna |
DPS |
Poprzednik |
Filip Vujanović[1] |
Następca |
Željko Šturanović |
Prezydent Czarnogóry | |
Okres |
od 15 stycznia 1998 |
Przynależność polityczna |
DPS |
Poprzednik | |
Następca |
Filip Vujanović (p.o.) |
Premier Czarnogóry | |
Okres |
od 15 lutego 1991 |
Przynależność polityczna |
DPS |
Poprzednik | |
Następca |
Filip Vujanović |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Zbigniew_Rau%2C_Milo_%C4%90ukanovi%C4%87.jpg/220px-Zbigniew_Rau%2C_Milo_%C4%90ukanovi%C4%87.jpg)
Życiorys
edytujW wieku 15 lat wstąpił do komunistycznej młodzieżówki, a po osiągnięciu pełnoletniości został członkiem Związku Komunistów Czarnogóry (SKCG), wchodzącego w skład Związku Komunistów Jugosławii[3]. W młodości uprawiał koszykówkę[4] (w 2011 powołany na prezesa czarnogórskiej federacji w tej dziedzinie[2]). W 1984 ukończył studia ekonomiczne na Uniwersytecie Czarnogóry[5]. Nie pracował w wyuczonym zawodzie, był zatrudniony w jako etatowy działacz partyjny, stając się bliskim współpracownikiem Momira Bulatovicia[3]. W drugiej połowie lat 80. wchodził w skład prezydiów młodzieżówek (jugosłowiańskiej i czarnogórskiej), awansował też do komitetu centralnego Związku Komunistów Jugosławii[2].
W pierwszych pluralistycznych wyborach w 1990 komuniści odnieśli w Czarnogórze zdecydowane zwycięstwo, zyskując ponad 80 miejsc w 125-osobowym parlamencie[3]. W lutym 1991 Milo Đukanović został pierwszym premierem Czarnogóry[6]. Dołączył do powołanej przez Momira Bulatovicia (którego wybrano na prezydenta Czarnogóry) postkomunistycznej Demokratycznej Partii Socjalistów Czarnogóry, powstałej z przekształcenia SKCG[2]. Od 1992 do 1993 był jednocześnie ministrem obrony[7]. W 1994 objął funkcję wiceprzewodniczącego swojego ugrupowania[5]. Już w pierwszej połowie lat 90. pojawiły się spory między nim a prezydentem, głównie dotyczące zakresu współpracy i poparcia dla serbskiego przywódcy Slobodana Miloševicia, którego bliskim stronnikiem był Momir Bulatović. Milo Đukanović w prowadzonej polityce starał się normalizować stosunki z państwami zachodnimi celem uzyskania pomocy gospodarczej. Z drugiej strony opowiadał się za pozostaniem Czarnogóry w ramach Federalnej Republiki Jugosławii, jednocześnie otwarcie żądając równego statusu tego kraju i Serbii[3].
W 1997 doszło do rozłamu w DPS, w rezultacie w wyborach prezydenckich w tym samym roku premier wystartował przeciwko dotychczasowemu prezydentowi. W drugiej turze głosowania Milo Đukanović zwyciężył z wynikiem 50,8% głosów[3]. Urząd prezydenta objął w styczniu 1998, w kolejnym miesiącu formalnie zakończył pełnienie funkcji premiera[6]. Również w 1998 ostatecznie przejął przywództwo w swoim ugrupowaniu[8]. Na czele państwa stał do listopada 2002, nie ubiegał się o reelekcję.
W styczniu 2003 powrócił na stanowisko premiera, zajmując je do listopada 2006[6]. W międzyczasie stał się orędownikiem niepodległości Czarnogóry[3], kierował ruchem politycznym zmierzającym do niezależności państwa[2]. W maju 2006 nurt niepodległościowy zwyciężył w referendum, we wrześniu koalicja kierowana przez lidera socjalistów wygrała wybory parlamentarne. W listopadzie ustąpił jednak z funkcji premiera[5] i p.o. ministra obrony (którym był przez kilka miesięcy w tym samym roku[7]). Objął natomiast mandat deputowanego do Zgromadzenia Czarnogóry, który wykonywał do 2008[2] (wybierany później na posła w kolejnych wyborach w 2009, 2012 i 2016[9]).
Po raz trzeci urząd premiera sprawował od lutego 2008[10] do grudnia 2010[8]. Prezydent Filip Vujanović powołał go w miejsce Željka Šturanovicia, który ustąpił z uwagi na stan zdrowia[11]. Działał na rzecz akcesji Czarnogóry do NATO i Unii Europejskiej. Zrezygnował ze stanowiska w miesiącu, w którym państwo to uzyskało oficjalny status kandydata do UE[12].
Po raz czwarty stanął na czele rządu w grudniu 2012[13]. W 2015 w kraju zaczęło dochodzić do wspieranych przez opozycję protestów, których uczestnicy zarzucali premierowi korupcję i domagali się jego odejścia[14]. W listopadzie 2016 nowym premierem został Duško Marković (również z DPS)[8].
W 2018 wystartował ponownie w wyborach prezydenckich, wygrywając w pierwszej turze z wynikiem 53,9% głosów[15]. Urząd prezydenta objął w maju 2018, powracając do pełnienia tej funkcji po blisko szesnastu latach. W 2020 stanowiąca zaplecze polityczne prezydenta DPS i jej koalicjanci utracili większość w parlamencie na rzecz sojuszu trzech ugrupowań opozycyjnych[16].
Milo Đukanović został następnie kandydatem w wyborach prezydenckich w 2023; w pierwszej turze zajął pierwsze miejsce z wynikiem 35,4% głosów[17]. W drugiej turze otrzymał 41,1% głosów, przegrywając z byłym ministrem Jakovem Milatoviciem[18]. W tym samym miesiącu ustąpił z funkcji w DPS, pełniącym obowiązki przewodniczącego partii został wówczas Danijel Živković[19]. Urząd prezydenta sprawował do 20 maja 2023[20].
Życie prywatne
edytujOdznaczenia
edytuj- Order Flagi Narodowej (Albania, 2016)[21]
- Order Zasługi I klasy (Paragwaj, 2018)[22]
- Krzyż Wielki Orderu San Marino (San Marino, 2022)[23]
Przypisy
edytuj- ↑ Od 5 listopada 2002 obowiązki premiera wykonywał faktycznie wicepremier Dragan Đurović (Filip Vujanović został wówczas wybrany na przewodniczącego parlamentu).
- ↑ a b c d e f g Milo Đukanović. dps.me. [dostęp 2018-08-28]. (czarnog.).
- ↑ a b c d e f Milo Djukanovic. cidob.org. [dostęp 2018-08-28]. (hiszp.).
- ↑ Obama’s Not Alone in His Athletic Pursuits. nytimes.com, 16 listopada 2008. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ a b c d Prime Minister of Montenegro Milo Djukanovic – Biography. predsjednik.gov.me. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ a b c Rulers: Countries Me-My: Montenegro. rulers.org. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ a b Rulers: Montenegro: Ministries etc.. rulers.org. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ a b c Leaders of Montenegro. zarate.eu. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ Za izbor poslanika u Skupštinu Crne Gore. dik.co.me. [dostęp 2020-04-05]. (czarnog.).
- ↑ Milo Djukanović ponownie premierem Czarnogóry. rp.pl, 29 lutego 2008. [dostęp 2018-08-28].
- ↑ Montenegro’s president nominates Djukanovic to again become premier. iht.com, 20 lutego 2008. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ Montenegro Prime Minister Milo Djukanovic resigns. bbc.co.uk, 21 grudnia 2010. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ Montenegro’s new government headed by Milo Đukanović gets voted in. predsjednik.gov.me, 4 grudnia 2012. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ Montenegro’s fractious opposition takes to the streets. dw.com, 16 listopada 2015. [dostęp 2018-08-28]. (ang.).
- ↑ Konačni rezultati izbora za Predsjednika Crne Gore. dik.co.me, 28 kwietnia 2018. [dostęp 2018-08-28]. (czarnog.).
- ↑ Montenegro president accepts his party lost election. reuters.com, 3 września 2020. [dostęp 2020-12-02]. (ang.).
- ↑ DIK utvrdio privremene rezultate: Đukanović 35,37 odsto, Milatović 28,92, Mandić 19,32 odsto…. vijesti.me, 20 marca 2023. [dostęp 2023-03-20]. (czarnog.).
- ↑ DIK utvrdio privremene rezultate: Milatović osvojio 58,88, Đukanović 41,12 odsto glasova. vijesti.me, 3 kwietnia 2023. [dostęp 2023-04-03]. (czarnog.).
- ↑ ON DOLAZI UMESTO MILA ĐUKANOVIĆA: Ko je Danijel Živković (36) koji će voditi DPS. blic.rs, 5 kwietnia 2023. [dostęp 2023-04-05]. (serb.).
- ↑ Milatović položio zakletvu: Predstavljaću svakog od nas u naporima da tamo gdje su nas dijelili iznađemo slogu. vijesti.me, 20 maja 2023. [dostęp 2023-05-21]. (czarnog.).
- ↑ Đukanović odlikovan Ordenom albanske zastave. rts.rs, 12 lipca 2016. [dostęp 2024-06-19]. (serb.).
- ↑ Đukanović in Paraguay received keys to the Capital City. cdm.me, 12 grudnia 2018. [dostęp 2024-06-19]. (ang.).
- ↑ Giacomo Barducci: Unione e collaborazione: la visita di Stato del Presidente del Montenegro. San Marino RTV, 4 marca 2022. [dostęp 2024-05-13]. (wł.).