Maia Sandu
Maia Sandu (ur. 24 maja 1972 w Risipeni) – mołdawska ekonomistka i polityk, minister edukacji w latach 2012–2015, w 2019 premier Mołdawii, od 2020 prezydent Mołdawii.
![]() Maia Sandu (2024) | |
Data i miejsce urodzenia |
24 maja 1972 |
---|---|
Prezydent Mołdawii | |
Okres |
od 24 grudnia 2020 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Premier Mołdawii | |
Okres |
od 8 czerwca 2019 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Minister edukacji Mołdawii | |
Okres |
od 24 lipca 2012 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Życiorys
edytujWykształcenie
edytujUrodziła się we wsi Risipeni w rejonie Fălești w radzieckiej Mołdawii. W latach 1989–1994 studiowała zarządzanie na Academia de Studii Economice a Moldovei (ASEM) w Kiszyniowie. W latach 1995–1998 kształciła się w zakresie stosunków międzynarodowych w Academia de Administrare Publică de pe lângă Președintele Republicii Moldova. W 2010 ukończyła John F. Kennedy School of Government na Uniwersytecie Harvarda[1].
Kariera zawodowa
edytujW latach 1994–1998 pracowała jako konsultantka i zastępczyni kierownika wydziału w Ministerstwie Gospodarki. Później do 2005 była ekonomistką w biurze Banku Światowego w Kiszyniowie. W latach 2005–2006 pełniła funkcję dyrektora generalnego makroekonomicznych programów polityki i rozwoju w resorcie gospodarki. Od 2007 do 2009 zatrudniona jako konsultantka do spraw reformy centralnej administracji publicznej. W latach 2010–2012 doradzała dyrektorowi zarządzającemu Banku Światowego w Waszyngtonie[1].
Działalność polityczna
edytuj24 lipca 2012 objęła stanowisko ministra edukacji w drugim rządzie Vlada Filata, rekomendowana została przez Partię Liberalno-Demokratyczną. Pozostała na stanowisku w rządach, którymi kierowali Iurie Leancă i Chiril Gaburici[2], a także w czasie pełnienia obowiązków premiera przez Natalię Gherman. 23 lipca 2015 została kandydatką Partii Liberalno-Demokratycznej na premiera[3]. Dzień później oznajmiła, że będzie kandydować, jeżeli ze swych stanowisk odejdą prezes Narodowego Banku Mołdawii Dorin Drăguțanu i prokurator generalny Corneliu Gurin[4]. Ostatecznie prezydent Mołdawii nominował na to stanowisko Valeriu Streleța, a Maia Sandu 30 lipca 2015 znalazła się poza rządem.
W grudniu 2015 utworzyła platformę „În /pas/ cu Maia Sandu”[5], na bazie której w 2016 powstała Partia Akcji i Solidarności.
W wyborach prezydenckich w 2016 była wspólną kandydatką PAS oraz Partii „Platforma Godność i Prawda”. W pierwszej turze zdobyła 38,7% głosów, co dało jej drugie miejsce i zapewniło udział w drugiej turze wyborów[6][7]. Uzyskała w niej 47,9% głosów, przegrywając z Igorem Dodonem z Partii Socjalistów Republiki Mołdawii[8].
W 2019 współtworzyła centroprawicową i proeuropejską koalicję wyborczą ACUM Platforma DA și PAS; uzyskała wówczas mandat posłanki do Parlamentu Republiki Mołdawii[9]. Kilka miesięcy po wyborach w trakcie kryzysu politycznego jej koalicja porozumiała się z Partią Socjalistów Republiki Mołdawii prezydenta Igora Dodona, tworząc sojusz przeciwko Demokratycznej Partii Mołdawii. 8 czerwca 2019 parlament głosami tych ugrupowań powołał Maię Sandu na urząd premiera Mołdawii[10], a prezydent Igor Dodon dokonał zaprzysiężenia członków jej gabinetu[11]. Tego samego dnia Sąd Konstytucyjny, uchodzący za kontrolowany przez Demokratyczną Partię Mołdawii, uznał utworzenie tego rządu za niekonstytucyjne[12].
Po kilku miesiącach między koalicjantami doszło do sporu na tle procedury wyłaniania prokuratora generalnego. 8 listopada 2019 socjaliści złożyli wobec jej rządu wniosek o wotum nieufności, który cztery dni później został przegłosowany przy wsparciu Demokratycznej Partii Mołdawii[13]. 14 listopada 2019 nowym premierem został Ion Chicu.
W 2020 wystartowała w wyborach prezydenckich, w pierwszej turze zajęła pierwsze miejsce wśród ośmiu kandydatów z wynikiem 36,16% głosów[14]. Przeszła do drugiej tury, w której jej konkurentem ponownie został Igor Dodon[15]. Maia Sandu wygrała drugą turę wyborów z 15 listopada – otrzymała 943 006 głosów (57,72%)[16].
Ustąpiła następnie z funkcji przewodniczącej swojego ugrupowania[17]. Urząd prezydenta Mołdawii objęła oficjalnie 24 grudnia 2020, stając się pierwszą kobietą na tym stanowisku[18][19][20].
Odznaczenia
edytuj- Order Sławy Pracy (2014)[21]
- Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy (Ukraina, 2021)[22]
- Krzyż Wielki ze Złotym Łańcuchem Order Witolda Wielkiego (Litwa, 2022)[23]
Przypisy
edytuj- ↑ a b Maia Sandu: Ministru al Educației în Guvernul Gaburici. unimedia.info. [dostęp 2018-11-30]. (rum.).
- ↑ Guvernul Gaburici. unimedia.info. [dostęp 2016-04-15]. (rum.).
- ↑ Ex-World Bank economist set to become prime minister in Moldova. dw.com, 23 lipca 2015. [dostęp 2016-04-15]. (ang.).
- ↑ Moldova PM nominee pushes tough demands for taking top job. reuters.com, 24 lipca 2015. [dostęp 2016-04-15]. (ang.).
- ↑ În /pas/ cu Maia Sandu. [dostęp 2016-04-15]. (rum.).
- ↑ Alegerile din 30 octombrie 2016: Alegeri Prezidențiale 2016. cec.md. [dostęp 2018-11-30]. (rum.).
- ↑ Andrzej Poczobut: Będzie dogrywka w mołdawskich wyborach prezydenckich. wyborcza.pl, 31 października 2016. [dostęp 2016-11-01].
- ↑ Alegerile din 13 noiembrie 2016: Alegeri Prezidențiale 2016. cec.md. [dostęp 2018-11-30]. (rum.).
- ↑ Alegerile parlamentare din 2019 în Republica Moldova. alegeri.md. [dostęp 2019-02-25]. (rum.).
- ↑ Moldovan Parliament Approves New Government Over Constitutional Court's Objections. rferl.org, 8 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-09]. (ang.).
- ↑ Composition of the new Cabinet. a-tv.md, 8 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-09]. (ang.).
- ↑ Curtea Constitutionala: „Se declara neconstitutionala desemnarea Maiei Sandu la functia de Prim-ministru al RM si numirea Guvernului Republicii Moldova”. protv.md, 8 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-11]. (rum.).
- ↑ Mateusz Kucharczyk: Upadek rządu w Mołdawii. euractiv.pl, 12 listopada 2019. [dostęp 2019-11-13].
- ↑ Moldova Readies for Final Round of Presidential Election. balkaninsight.com, 13 listopada 2020. [dostęp 2020-11-17]. (ang.).
- ↑ Pro-European Maia Sandu Wins First Round of Moldova Election. balkaninsight.com, 2 listopada 2020. [dostęp 2020-11-02]. (ang.).
- ↑ Alegerile prezidențiale din 2020 în Republica Moldova. alegeri.md. [dostęp 2020-12-24]. (rum.).
- ↑ Maia Sandu a demisionat din fruntea PAS. adevarul.ro, 9 grudnia 2020. [dostęp 2020-12-24]. (rum.).
- ↑ Anna Wolska: Mołdawia: Maia Sandu zaprzysiężona na prezydenta. euractiv.pl, 24 grudnia 2020. [dostęp 2020-12-30].
- ↑ Maia Sandu objęła urząd prezydenta. gazetaprawna.pl, 24 grudnia 2020. [dostęp 2020-12-30].
- ↑ Ceremonia de învestire în funcţie a preşedintelui ales, Maia Sandu. adevarul.ro, 2020-12-24. [dostęp 2020-12-24]. (rum.).
- ↑ DECRET Nr. 1253 din 23-07-2014 privind conferirea de distincţii de stat. legis.md, 1 sierpnia 2014. [dostęp 2020-12-29]. (rum.).
- ↑ УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ № 398/2021 Про нагородження М. Санду орденом князя Ярослава Мудрого. president.gov.ua, 23 sierpnia 2021. [dostęp 2021-08-24]. (ukr.).
- ↑ Maia Sandu was decorated with the highest distinction of the Lithuanian state. trm.md, 6 lipca 2022. [dostęp 2023-02-23]. (ang.).