Italo Alighiero Chiusano
Italo Alighiero Chiusano (ur. 10 czerwca 1926 we Wrocławiu, zm. 15 lutego 1995 we Frascati) − włoski krytyk literacki, pisarz, eseista, dziennikarz, prawnik, germanista, poliglota.
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Narodowość | |
Wyznanie |
Życiorys
edytujChiusano urodził się we Wrocławiu na Śląsku, który należał wówczas do Niemiec[1]. Rodzice byli Włochami: ojciec był dyplomatą pochodzącym z Pinerolo, matka pochodziła z Turynu. Dzieciństwo i okres młodzieńczy spędził podróżując z rodziną. Chiusano mieszkali czasowo w szeregu miast europejskich: Wrocławiu, Ajaccio na Korsyce, Stuttgarcie i Rotterdamie. Czasowo rodzina mieszkała również w Brazylii w São Paulo, gdzie Chiusano ukończył szkołę średnią. Następnie studiował w Rzymie, gdzie w 1948 obronił pracę magisterską z prawa. Na początku lat 50. XX w. rozpoczął pracować jako dziennikarz, pisząc i tłumacząc scenariusze słuchowisk. Był poliglotą władającym językami: włoskim, niemieckim, francuskim, angielskim, hiszpańskim i portugalskim. Znał literaturę niemiecką[2].
W 1964 ożenił się z Leylą Givonetti, z którą miał dwoje dzieci: syna Mattię i córkę Agatę.
Twórczość
edytujBeletrystyka
edytujJest autorem powieści historycznych:
- La prova dei sentimenti 1966
- Inchiesta sul mio amore 1972
- L'ordalia 1979[1]
- La derrota 1982[3]
- Il vizio del gambero 1986
- Eroi di vetro 1989
- Konradin 1990
Eseistyka i krytyka literacka
edytujW 1976 Chiusano opublikował Historię współczesnego teatru niemieckiego (wł. Storia del teatro tedesco moderno), zaś w 1981 Życie Goethego (wł. Vita di Goethe)[1]. W 1984 wydał Literatur, stanowiący wybór blisko dwustu szkiców dotyczących literatury niemieckiej. Kolejny zbiór esejów Altre lune, opublikowany w 1987 zawierał teksty dotyczące pisarzy niemieckich, angielskich, rosyjskich, hiszpańskich i latynoskich. Dwa szkice poświęcił włoskim poetom: Mario Luziemu i Giorgio Caproniemu. Pisał także sztuki teatralne: w 1981 powstała Le notti della Verna, zaś w 1982 Il sacrilegio. Chiusano napisał również sztukę o św. Maksymilianie Kolbe zatytułowaną Kolbe[4].
Dziennikarstwo
edytujChiusano współpracował z redakcją turyńskiej La Stampy (wkładka literacka „Tuttolibri”). Szereg lat publikował także na stronach dedykowanych kulturze watykańskiego L’Osservatore Romano. Na łamach La Repubblica publikował szkice o pisarzach i poetach niemieckojęzycznych[1]: Thomasu Bernhardzie, Heinrichu Böllu, Goethem, Schillerze, Kleiście, Fontanim, Musilu, Schnitzlerze, Mannie, Dürrenmattie.
Scenariusze
edytujTworzył również scenariusze telewizyjne. Kilka filmów w oparciu o scenariusze Chiusano powstało dla sieci RAI w latach 70. i 80. XX wieku. Inspiracją dla tych obrazów były wielkie postacie świata literatury[5]:
- I Buddenbrook z 1971 na podstawie Buddenbrooków Thomasa Manna
- Orfeo in paradiso z 1971 na podstawie powieści Luigiego Santucciego
- Il giudice e il suo boia z 1972 na podstawie powieści Sędzia i jego kat Friedricha Dürrenmatta
- La guerra al tavolo della pace - La conferenza di Yalta z 1975 o konferencji jałtańskiej
- Le affinità elettive z 1979 na podstawie powieści Powinowactwo z wyboru Goethego
- Don Luigi Sturzo z 1980 o życiu Luigiego Sturzo
Poezja
edytujChiusano jest autorem dwóch tomików poezji: Bacche amare oraz Preghiere selvatiche, opublikowanych odpowiednio w 1987 i 1994[1].
Nagrody i uznanie
edytujW 1979 Chiusano otrzymał nagrodę Campiello za powieść L'ordalia[6]. W tym samym roku rząd RFN uhonorował go Nagrodą Inter Nationes[7]. W 1987 odznaczony został Medalem Musil przez rodzinne miasto Roberta Musila Klagenfurt am Wörthersee[8]. Za Consideratemi un sogno otrzymał w 1995 Nagrodę im. Ugo Bettiego[9]. Władze miasta Frascati dedykowały Chiusano nagrodę, stanowiącą część Narodowej Nagrody Poetyckiej «Frascati»[10]. W 1985 pisarz był autorem tekstu Drogi Krzyżowej odczytanej w obecności papieża Jana Pawła II w rzymskim Koloseum[11].
Przypisy
edytuj- ↑ a b c d e Italo Alighiero Chiusano. www.treccani.it. [dostęp 2013-12-03]. (wł.).
- ↑ Italo Chiusano. www.fidae.it. [dostęp 2013-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-07)]. (wł.).
- ↑ Emanuela Zanotti: La sconfitta è un dramma che non perdona chi vince. www.emanuelazanotti.it, 1982-07-24. [dostęp 2013-12-03]. (wł.).
- ↑ Italo A. Chiusano biografia. www.zam.it. [dostęp 2013-12-03]. (wł.).
- ↑ Italo Alighiero Chiusano (1926–1995). www.imdb.com. [dostęp 2013-12-03]. (ang.).
- ↑ Opere premiate nelle precedenti edizioni. www.premiocampiello.org. [dostęp 2013-12-03]. (wł.).
- ↑ Italo Alighiero Chiusano. www.castelvecchieditore.com. [dostęp 2013-12-03]. (wł.).
- ↑ La Medaglia a Chiusano come studioso di Musil. www.repubblica.it, 1987-12-04. [dostęp 2013-12-03]. (wł.).
- ↑ 1995 – IX Edizione. www.ugobetti.it. [dostęp 2013-12-03]. (wł.).
- ↑ Premio Nazionale di Poesia Frascati. www.basc.it. [dostęp 2013-12-03]. (wł.).
- ↑ Droga Krzyżowa w Koloseum. W: Grzegorz Polak (pod red.): Wielka Encyklopedia Jana Pawła II. T. VI. Edipresse, 2005. ISBN 83-7477-035-X.
Linki zewnętrzne
edytuj- Italo Alighiero Chiusano w bazie IMDb (ang.)
- ISNI: 0000000080816990
- VIAF: 2494668
- LCCN: n79060309
- GND: 11936462X
- BnF: 12074171n
- SUDOC: 02903065X
- SBN: CFIV012022
- NLA: 36551310
- NKC: jo2015891846
- NTA: 067794017
- BIBSYS: 90532086
- CiNii: DA04197803
- Open Library: OL86122A
- NUKAT: n2005132518
- J9U: 987007259628105171
- PTBNP: 397993
- NSK: 000088169
- CONOR: 47897699
- BLBNB: 000158058
- LIH: LNB:B8PP;=BG