Grand Est
Grand Est (ⓘ, ɡʁɑ̃t‿ɛst; alz. Grossa Oschta, luks. Grouss Osten, re-fra. Groß Oschte, niem. Großer Osten) – region administracyjny Francji ustanowiony z dniem 1 stycznia 2016. Stolicą jest Strasburg. Do września 2016 region nosił tymczasową nazwę Alzacja-Szampania-Ardeny-Lotaryngia (ACAL)[2][3], odzwierciedlającą nazwy łączonych w ramach reformy administracyjnej regionów: Alzacja, Lotaryngia i Szampania-Ardeny.
region | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Siedziba | |
Kod ISO 3166-2 |
FR-GES |
Prezydent | |
Powierzchnia |
57 433 km² |
Populacja (2018) • liczba ludności |
|
• gęstość |
97 os./km² |
Szczegółowy podział administracyjny | |
Liczba departamentów |
10 |
Liczba kantonów |
200 |
Liczba gmin |
5195 |
Położenie na mapie Francji![]() | |
Strona internetowa |
Główne rzeki regionu to Sekwana, Moza i Ren. Zajmuje powierzchnię 57 433 km², jest piątym co do wielkości we Francji regionem. Obejmuje dwa pasma górskie (Wogezy i Ardeny). Graniczy z Belgią, Luksemburgiem, Niemcami i Szwajcarią. W 2017 roku liczył 5 549 586 mieszkańców. Znajduje się częściowo na terenie tzw. europejskiego banana. W Grand Est jest lunapark Parc du Petit Prince.
Podział administracyjny
edytujW skład regionu wchodzi 10 departamentów[4]:
- Ardeny (Ardennes)
- Aube
- Dolny Ren (Bas-Rhin)
- Górna Marna (Haute-Marne)
- Górny Ren (Haut-Rhin)
- Marna (Marne)
- Meurthe i Mozela (Meurthe-et-Moselle)
- Moza (Meuse)
- Mozela (Moselle)
- Wogezy (Vosges)
Miejscowości
edytujNajwiększe miejscowości regionu (w nawiasach liczba ludności w 2020 roku[5]):
- Strasburg (Strasbourg, 290 576)
- Reims (180 318)
- Metz (120 211)
- Miluza (Mulhouse, 108 038)
- Nancy (104 403)
- Colmar (68 294)
- Troyes (62 597)
- Charleville-Mézières (46 388)
- Châlons-en-Champagne (44 336)
- Thionville (41 383)
- Haguenau (35 448)
- Schiltigheim (33 993)
- Épinal (31 832)
- Vandœuvre-lès-Nancy (29 723)
- Illkirch-Graffenstaden (27 087)
- Saint-Dizier (23 085)
- Saint-Louis (22 835)
- Épernay (22 362)
- Montigny-lès-Metz (21 788)
- Chaumont (21 770)
- Forbach (21 509)
- Sarreguemines (20 555)
- Lingolsheim (19 797)
- Saint-Dié-des-Vosges (19 490)
- Sélestat (19 279)
- Lunéville (17 858)
- Bischheim (17 520)
- Yutz (17 304)
- Verdun (16 877)
- Sedan (16 376)
- Hayange (15 994)
- Toul (15 857)
- Saint-Avold (15 171)
- Longwy (15 117)
- Wittenheim (15 065)
Kontrowersje
edytujSpołeczność z Alzacji i Lotaryngii uważa, iż region został utworzony w celu ograniczenia ich praw i autonomii. W 2016 roku odbywały się protesty przeciw takiej zmianie administracyjnej. Społeczność alzacka i lotaryńska miała bowiem o wiele dalej posunięte prawa niż pozostałe regiony Francji[potrzebny przypis].
W odpowiedzi na protesty rząd francuski utworzył CEA (collectivité européenne d’Alsace), czyli Europejski Kolektyw Alzacji, łączący dwa alzackie departamenty Bas-Rhin i Haut-Rhin. 1 stycznia 2021 r. te departamenty połączą się w jedną wspólnotę terytorialną, ale pozostaną częścią regionu Grand-Est. Utworzenie zostało przegłosowane przez francuski parlament w dniu 25 lipca 2019 r. (ustawa 2019-816 z dnia 2 sierpnia 2019)[6].
Mieszkańcy Alzacji już w 2013 roku głosowali w referendum przeciwko jednej zbiorowości terytorialnej, w departamencie Haut-Rhin – mniej zaludnionym – większość wyborców odrzuciła propozycję połączenia i referendum dało wynik negatywny (56% przeciw połączeniu)[7].
Alzacja po połączeniu departamentów zyska status podobny do statusu Korsyki oraz departamentów zamorskich. W ustawie powstały zapisy dotyczące promowania języków regionalnych w szkole i utworzeniu komitetu ds. języka niemieckiego w Alzacji[potrzebny przypis].
Herbarz
edytuj-
Herb Alzacji
-
Herb Lotaryngii
-
Herb Szampanii-Ardenów
Przypisy
edytuj- ↑ INSEE: Populations légales 2013 des régions 2016. [dostęp 2016-04-09]. (fr.).
- ↑ Décret n°2016-1262 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom de la région Grand Est, publié au JO du 29 septembre 2016.
- ↑ Zmiany wprowadzone na 92. posiedzeniu Komisji (24 lutego 2016 roku). Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2016-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-05)].
- ↑ Région Grand Est (44). Insee. [dostęp 2023-10-10]. (fr.).
- ↑ a b France par commune – Population municipale 2020. [w:] Statistiques locales [on-line]. Insee. [dostęp 2023-10-10]. (fr.).
- ↑ LOI n° 2019-816 du 2 août 2019 relative aux compétences de la Collectivité européenne d’Alsace, wyd. 2 sierpnia 2019, LegiFrance (fr.).
- ↑ Echec du référendum alsacien: „Un signe fort pour la classe politique en place”, Le Monde, 7 kwietnia 2013 (fr.).