Język ogólnopolski: Różnice pomiędzy wersjami

[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
Usunięta treść Dodana treść
Zna194 (dyskusja | edycje)
Nie podano opisu zmian
Zna194 (dyskusja | edycje)
mNie podano opisu zmian
Linia 28:
Polszczyzna standardowa nie jest bytem w pełni jednolitym, gdyż może przybierać różne formy ukształtowania stylistycznego, odpowiadające spełnianym przez nią funkcjom<ref name=hk />. Ponadto w kodyfikacji języka ogólnopolskiego wyróżnia się dwa warianty fonetyczne polszczyzny, jakimi są [[wymowa warszawska]] oraz [[wymowa krakowsko-poznańska]]<ref name=mw />. Standard ogólnopolski uformował się w wyniku długotrwałych procesów rozwojowych i świadomych działań, początkowo czerpiąc z zasobów gwarowych (najpierw wielkopolskiego i małopolskiego, później mazowieckiego i kresowego), ale ostatecznie wytwarzając również elementy niespotykane w dialektach lokalnych<ref name=hk />.
 
Język ogólnopolski zdominował polską praktykę komunikacyjną, będąc stosowanym we wszystkich kontekstach językowych na terenie Polski<ref name=pz>{{Cytuj |autor = Tomasz Kamusella |tytuł = Na marginesie pierwszego tomu „Słownika gwar śląskich” |czasopismo = Przegląd Zachodni |kropka = patrz s. 160 |data = 2002 |opis = nr 3 |s = 159–172 |url = http://archiwumpz.iz.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=8499&from=publication | data dostępu = 2023-10-02 }}</ref>. O ile gwary tradycyjne zachowały się w środowiskach wiejskich i małomiasteczkowych<ref name=pz />, to wśród pokolenia młodego i średniego rozpowszechniły się formy polszczyzny zbliżone do języka standardowego<ref name=wtad>{{Cytuj |autor r= Anna Berlińska |rozdział=Teaching Mother Tongue Polish |redaktor = Witold Tulasiewicz; Anthony Adams |tytuł = Teaching the Mother Tongue in a Multilingual Europe |data = 2005 |wydawca=Continuum |miejsce=London–New York |oclc = 232292774 |isbn = 9780826470270 |s = 163–173 |język = en |kropka = patrz s. 166}}</ref>. Cechy regionalne wśród użytkowników polszczyzny w dużej mierze ograniczają się do różnic leksykalnych<ref name=wtad/>. Na ten szczególny stan języka polskiego wpłynęły masowe migracje ludności<ref name=Grammar>{{cytuj książkę |nazwisko = Swan | autor link=Oscar E. Swan |imię=Oscar E. |tytuł = A grammar of contemporary Polish |data= 2002 |isbn = 0893572969 |miejsce = Bloomington, Ind. |wydawca = Slavica |oclc = 50064627 |język=en |strony=5}}</ref> i powojenne dążności do [[niwelacja dialektów|rugowania różnic dialektalnych]], a także wprowadzenie polszczyzny standardowej jako języka nauczania, które przyczyniło się do jej ekspansji<ref name=pz />. Ponadto, w związku z przekonaniem o zachodzącej degradacji języka, w Polsce panują zadomowione postawy [[puryzm (językoznawstwo)|purystyczne]] i [[preskryptywizm (językoznawstwo)|normatywne]], nastawione na homogenizację polszczyzny i przyznawanie pierwszeństwa językowi standardowemu<ref>{{Cytuj |autor = [[Ernst Håkon Jahr]]; [[Karol Janicki]] |tytuł = The function of the Standard variety: a contrastive study of Norwegian and Polish |czasopismo = International Journal of the Sociology of Language |data = 1995 |data dostępu = 2023-10-02 |issn = 1613-3668 |wolumin = 1995 |numer = 115 |s = 25–46 |doi = 10.1515/ijsl.1995.115.25 |url = https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/ijsl.1995.115.25/html |język = en |kropka = patrz s. 41}}</ref><ref>{{cytuj |autor = [[Peter Trudgill]] |tytuł = Jeffrey Harling and Csaba Pléh (eds) When East met West: Sociolinguistics in the former Socialist Bloc (recenzja) |czasopismo = Multilingua |wolumin = 19 |numer = 1–2 |opis = Language contact in East-Central Europe |doi = 10.1515/mult.2000.19.1-2.169 |data = 2000 |s = 190–195 |kropka = patrz s. 193 |wydawca = Mouton Publishers |url = https://www.degruyter.com/view/j/mult.2000.19.issue-1-2/mult.2000.19.1-2.169/mult.2000.19.1-2.169.xml |issn = 1613-3684 |język = en}}</ref>. [[Stanisław Dubisz]] sugeruje, że zachowane różnice regionalne będą ulegały zanikowi, a triada „język standardowy – kody mieszane – gwary ludowe” zostanie ostatecznie zastąpiona przez podział „język standardowy – kody mieszane”<ref name="Multilingual" />.
 
== Zobacz też ==